جنگ‌های صلیبی

جنگ‌های صلیبی

درسال ۱۰۹۵ میلادی جنگ‌های صلیبی میان مسلمانان و مسیحیان آغاز شد.جنگ‌های صلیبی به جنگ‌هایی گفته می‌شود که در آن مسیحیان با مسلمانان طی چندین دوره برای به دست آوردن بیت المقدس مبارزه کردندنخستین کسی که پرچم جنگ را برافراشت مردی از افراد کلیسا بود به نام ادماردو لوپویی. جنگ‌های صلیبی نه جنگ است که در جنگ اول و چهارم هیچیک از پادشاهان اروپایی دخالت نداشتند و فقط نجبا و اصیل زادگان بودند که بر صلیبی‌ها فرمانروایی می‌کردند. غیر از جنگ اول در باقی جنگ‌ها مسیحیان از مسلمانان شکست خوردند.در سال ۱۰۹۵ میلادی پاپ اوربانوس دوم همه مسیحیان اروپایی را مجبور کرد تا علیه ترکان مسلمان قیام کنند و شهر اورشلیم(بیت المقدس) واقع در فلسطین را اشغال کنند. در همان سال، سپاه بزرگی مهیا و رهسپار نخستین جنگ صلیبی گردید. عده زیادی از جنگجویان صلیبی در طول سفر خطرناک از اروپا تا خاورمیانه جان خود را از دست دادند. آنها که زنده ماندند در سال ۱۰۹۹ میلادی بیت المقدس را تسخیر کردند. بین سال های ۱۰۹۹ میلادی تا ۱۲۵۰ میلادی شش جنگ صلیبی دیگر رخ داد ولی در هیچ یک از آنها صلیبیون موفقیتی به دست نیاورند.

سال‌شمار

۱۰۷۱ م : ترکان مسلمان سپاهیان مسیحی امپراتوری بیزانس را در «جنگ ملازگرد»، در ترکیه کنونی، شکست دادند. مسلمانان برای تسخیر مجدد سرزمین فلسطین به رهبری حاج سیروس و اوجی گالانت که یادگار پیتزانقی بودند به جنگ ادامه دادند و پیروز شدند. و مدت های مدیدی بیت المقدس را در اختیار خود داشتند.
۱۰۹۵ : در «کلرمون»، واقع در فرانسه، پاپ اوبانوس دوم از مردان در خواست می‌کند تا سپاهی علیه ترکان مسلمان تشکیل دهند و شهر بیت المقدس (اورشلیم) را مجدداً تسخیر کنند.

آوریل ۱۰۹۶ : یک راهب فرانسوی به نام پیر هرمیت (پیر منزوی) هزاران کشاورز را سازماندهی و فرماندهی کرد که بعداً به اسم سپاه صلیبی مساکین معروف شدند.

اگوست ۱۰۹۶ : هنگامی که پیروان پیر هرمیت که به اندازه کافی مجهز نبودند، به آسیای صغیر رسیدند ازسوی ترکان مسلمان مورد هجوم قرار می‌گیرند . در همان سال، سپاهی از شوالیه‌ها و اشراف به‌عنوان اولین سپاه منظم صلیبی از «لوپویی» واقع در فرانسه، حرکت کردند.

ژوئن ۱۰۹۹ : بعد از سفری خطرناک که حدود سه سال طول کشید، صلیبیون به نواحی اطراف بیت المقدس رسیدند.

ژوئیه ۱۰۹۹ : بعد از محاصره‌ای کوتاه، صلیبیون بیت المقدس را تسخیر و اهالی شهر را قتل عام کردند. آنها مسلمانان و یهودیان را با هم کشتند. یهودیانی که در کنیسه‌های خود پناه گرفته بودند زنده زنده سوزانده شدند.

۱۱۱۹ : صلیبیان شهرهای مسیحی نشین جدید در سرزمین مقدس بنا کردند. دو گروه شوالیه جدید به نام های تمپلار(پرستشگاه) و هاسپتیالر(مهمان نواز)، تشکیل داده شد. این شوالیه‌ها در عین حال نجیب زاده نیز بودند. آنها در مقابل حمله مسلمانان، از مهاجران مسیحی که به سرزمین مقدس می‌آمدند، محافظت می‌کردند و هزینه بیمارستانی را که ایتالیایی‌ها در سرزمین مقدس ساخته بودند را نیز می پرداختند.

۱۱۴۲ : مهاجرانی از مسیحیان در سرزمین مقدس مستقر می‌شوند. آنها شروع به ساخت قصرهایی از جمله "قلعه شهسواران" در سوریه کردند. انبارهای زیرزمینی این قصرهای با شکوه ذخیره غذایی و سلاح را برای یک محاصره پنج ساله در خود جای می‌دادند.

۴۹- ۱۱۴۷ : دومین گروه صلیبیون، به فرماندهی لوئی هفتم، پادشاه فرانسه و کنرادسوم، امپراطور آلمان، برای دفاع از بیت المقدس حرکت کردند. بعد از شکست در تسخیر شهر مسلمان نشین دمشق، دومین جنگ صلیبی تمام شد.

۱۱۸۱ : صلاح الدین ایوبی جنگجوی مسلمان پادشاه مصر می‌شود . او فرمانده نظامی بسیار ورزیده‌ای بود که سپاه اسلام را متحد کرد.

                                                                                                                                                                                                                                       (1)

۱۱۸۷ : سپاه صلاح الدین نیروهای صلیبی را در «جنگ حطین» در هم کوبید . قصرها و پایگاه های صلیبی‌ها یکی پس از دیگری به دست صلاح الدین افتاد. او بیت المقدس را مجدداً تسخیر کرد.

۹۲- ۱۱۸۹ : سومین گروه صلیبیان به رهبری فلیپ دوم شاه فرانسه و ریچارد شیردل شاه انگلستان، در مقابل صلاح الدین قرار می‌گیرند و جلوی پیشروی او را می‌گیرند، اما نمی‌توانند بیت المقدس را اشغال کنند . یک قرارداد صلح که در ارصوف در ارض مقدس امضاء شد. تسلط صلیبیون را در طول سواحل تضمین کرد. به زائران اجازه داده شد تا از بیت المقدس (اورشلیم) دیدن کنند. ریچارد شیردل در راه بازگشت به انگلستان به‌وسیله دوک لئوپلد، فرمانروای اتریش، دستگیر و زندانی می‌شود. لئوپلد در ازای آزادی او باج هنگفتی طلب می‌کند.

۱۲۰۴ : سپاهی که رهسپار چهارمین جنگ صلیبی گردید، هرگز به ارض مقدس نرسید، و به جای آن به قسطنطنیه حمله کرد. قسطنطینه پایتخت امپراتوری مسیحی بیزانس بود . صلیبیان شهر را غارت کردند و اهالی شهر را از دم تیغ شمشیرها گذراندند.

۱۲۱۲ : در این سال یک چوپان به نام استیفن، در نزدیکی «واندوم» در مرکز فرانسه، یک سپاه صلیبی از بچه‌ها را به سمت بیت المقدس فرماندهی و راهنمایی کرد. او اعتقاد داشت که کودکان می‌توانند به جای زور از عشق برای شکست دادن مسلمانان استفاده کنند ودر حدود ۳۰۰۰۰  کودک از شهر          « مارسی» در جنوب فرانسه، عازم بیت المقدس شدند. تعداد زیادی از کودکان درمسیر سفر جان دادند و بعضی ازآنها به عنوان برده فروخته شدند. نتیجه جنگ صلیبی کودکان فاجعه بود.

۲۲-۱۲۱۷ : پنجمین سپاه صلیبی در تسخیر مصر ناکام می‌ماند.

۲۹-۱۲۲۸ : ششمین سپاه صلیبی، به رهبری امپراتور مقدس روم، فردریک دون، دوباره بیت المقدس را به عنوان بخشی از قرار داد موقت صلح با مسلمانان، اشغال می‌کند.

۵۰- ۱۲۴۸ : هفتمین سپاه صلیبی، به رهبری لوئی نهم (سن لوئی) پادشاه فرانسه، به مصر حمله می‌کند. نتیجه این جنگ صلیبی که طی آن لوئی نهم اسیر می‌گردد، فاجعه آمیز بود.

۱۲۹۱ : مسلمانان شهر عکا، آخرین منطقه تحت نفوذ صلیبیان در ارض مقدس، را فتح می‌کنند . این پیروزی به جنگهای صلیبی پایان بخشید.
صلیبیان با طعم زندگی مرفه وآسایش جدیدی که درسرزمین مقدس چشیده بودند از فلسطین به خانه هایشان در اروپا باز می‌گشتند. دركتاب تاريخ نهضت هاي ديني معاصر اثر علي اصغر حلبي پايان جنگ 1270م عنوان شده است

آثار جنگ‌های صلیبی

 علوم اسلامی  :  صلیبیان علوم اسلامی را در شمال اروپا منتشر ساختند. علوم جدیدی را که صلیبیان با خود از شرق به اروپا بردند همه چیز را از دریانوردی و فیزیک نور گرفته تا حسابداری و معماری، دستخوش تغییر ساخت. برای مثال، روش شمارش از 0 تا 9 (سیستم دهدهی) که مسلمانان آن را از هندیان فرا گرفته بودند، در نتیجه جنگ های صلیبی به اروپا راه یافت ، بطور وسیعی مورد استفاده قرار گرفت.
شکر و ادویه  : در اروپای قرون وسطی، از عسل برای شیرین کردن غذاها و نوشیدنیها استفاده می کردند. صلیبیان نیشکر را به خانه بردند. قند و شکر به عنوان اشیاء گرانبها، در گنجینه ها نگهداری شد و فقط در مناسبتهای مخصوص مورد استفاده قرار می گرفت. صلیبیان همچنین ادویه جاتی مثل فلفل سیاه، دانه های خشخاش (تخم خشخاش)، سیر و همچنین میوه های خشک شده و لیمو را با خود به اروپا بردند. دولت شهر ونیز ، در شمال ایتالیا، در زمینه واردات مواد غذایی جالب توجه و جدید از خاورمیانه شکوفایی خاصی پیدا کرده بود.
بهداشت و طرز لباس پوشیدن : صلیبیان همچنین روی زندگی ثروتمندان قرون وسطی اثر گذاشتند. در گرمای سرزمین مقدس، صلیبیان لباس های سبک تر و گشادتر پوشیدند و دمپایی به پا کردند. در آب و هوای داغ خاورمیانه سربازان مجبور بودند بیشتر خود را بشویند، که این کار با استفاده از صابون ها و عطرهای محلی صورت می گرفت. هنگامی که آنها به خانه های خودشان در اروپا بازگشتند، عادت حمام کردن را ادامه دادند. آرایش موهای اروپایی هم از آرایش موهای مسلمانان تاثیر گرفت. اولین گروه صلیبیان موهای خود را کوتاه نگاه می داشتند تا کلاه خودهای خود را به راحتی بر سر بگذارند. صلیبیان بعدها به پیروی از شرقیان، موی خود را بلند می کردند و مجعد می ساختند و آن را با حنا رنگ می کردند.                                  (2)

پارچه های بسیار زیبا  : پارچه های زیبای بافته در سرزمین های اسلامی، در اروپای قرون وسطی با استقبال عمومی روبه رو شد. پارچه های نخی نرم، مثل چیت و موصلی وتور بافته شده در غزه را، خانم های اروپایی بعنوان مقنعه یا روبند ازکلاه های زیبایشان می آویختند. حریر گلدار و خوشرنگ دمشقی، پارچه پر طرفدار دیگری بود که صلیبیان از خاورمیانه به ارمغان می بردند. مسلمانان فرش ها و قالیچه های رنگی می بافتند که صلیبیان با خود به کشورشان می بردند.

قالیچه های ایران : بعد از جنگ های صلیبی فرش ها و قالیچه های ایرانی کف اطاق ها ورودی مبل های خانه های قرون وسطی را پوشاند. پیش از آن برای پوشش کف اتاق ها از بوریا استفاده می شد.
آلات موسیقی : بعد از جنگ های صلیبی، ترویدورها، نغمه سرایان دربار از پادشاهان اروپای قرون وسطی، آوازهای خود را با نوای ساز عود Iute همراه ساختند. این ساز دارای پنج رشته سیم بود و از سرزمین های اسلامی به اروپا برده شد.

لوت (عود) : شوالیه‌هایی که از جنگ‌های صلیبی در خاورمیانه باز می‌گشتند، ره‌آوردهای فراوانی را از سرزمین‌های عربی با خود به اروپا آوردند که یکی از این ره‌آوردها ساز بربط یا همان عود می‌باشد. موسیقی نواخته شده با ساز عود، در دربار پادشاهان قرون وسطی محبوبیت خاصی به دست آورد. آهنگ‌های عود روی سیم‌های پنج جفتی ساز عود نواخته می‌شد.

عینک : صنعتگران مسلمان اطلاعاتی را که درباره اعضای بدن انسان داشتند، با تخصص شیشه سازان ترکیب کردند وانواع عدسی های طبی را برای عینک ساختند. صلیبیان از این تخصص برای ساخت عدسی استفاده کردند و در اوایل قرن چهاردهم، عینکهای مطالعه با عدسی های محدب در یک کارخانه در ونیز ساخته شد.
سفر به بیت المقدس  : نخستین گروه از جنگجویان صلیبی از راه خشکی به فلسطین سفر کردند. آنها از مجارستان عبور کرده و مستقیم از میان قسطنطنیه گذشتند و بعد به ارض مقدس (سرزمین فلسطین ) پا گذاشتند. کشتی های آنها استحکام لازم را نداشت و قادر به سفر دریایی نبودند. اما بعدا جنگجویان صلیبی از راه دریا و از طریق مدیترانه به بیت المقدس سفر کردند. سفر به سرزمین مقدس، چه از راه دریا چه از راه خشکی، طولانی و مخاطره آمیز بود. اولین گروه از جنگجویان صلیبی بعد از 3 سال به بیت المقدس رسیدند.

جذام  : نتایج جنگ های صلیبی همیشه پر سود نبود. بیماریهایی مانند جذام، مرضی که روی پوست و اعصاب بیمار اثر نامطلوب می گذارد، به علت جنگ و عدم رعایت بهداشت شیوع پیدا کرد. این بیماری شکل ظاهری بیمار را تغییر می داد و افراد جذامی در جوامع قرون وسطی از جامعه طرد می شدند. جذامیان فقط مجاز بودند در «جذامی خانه ها» که در خارج از دیوارهای شهرها قرار داشتند، سکونت کنند. هنگامیکه افراد جذامی می خواستند از یک «جذامی خانه» به «جذامی خانه» دیگری بروند، مجبور بودند که با خود زنگ هایی را حمل کنند و مرتب آن را به صدا در آوردند تا بدینوسیله به دیگران اعلام خطر کنند که افراد مبتلا به جذام در حال عبور هستند.

دستاورد جنگ های صلیبی

یکی از رخداد‌های مهم تاریخ جهان ، جنگ های صلیبی است. این جنگ ها که درحدود 200سال بطول انجامید و میان مسیحیان اروپایی و مسلمانان صورت گرفت. علل به وجود آمدن این جنگ ها مربوط به اوضاع قاره اروپا بود. اما میدان های جنگ ، در فلسطین ، مصر و شام یعنی قلمرو مسلمانان قرار داشت. بنابراین آثار تخریبی این جنگ ها و ویرانی سرزمین ها ، بر مسلمانان زیان فراوانی وارد کرد.

این جنگ ها اگر چه با پیروزی سیاسی و نظامی مسلمانان به پایان رسید و مسلمانان توانستند سرزمین های خود را حفظ کنند، اما اروپاییان نیز از آن بهره‌های اقتصادی ، تمدنی و فرهنگی فراوان بردند. زیرا جنگ های صلیبی موجب آشنایی اروپاییان با مشرق زمین و به خصوص تمدن با شکوه اسلامی شد. آنان از این تمدن و دانش مسلمانان بهره‌های بسیار گرفتند. همین امر در تحولاتی که بعدها منجر به پیشرفت اروپا منجر شد، نقش مهمی داشت. در حقیقت جنگ های صلیبی زمینه‌ساز انتقال دستاورد‌های تمدن اسلامی به اروپا گردید.

دستاورد اولیه جنگ های صلیبی

هرچند به ظاهر آغاز جنگ های صلیبی سابقه دینی داشت و هشت جنگ را شامل گردید، ولی بارها بیت المقدس بین مسلمانان و مسیحیان دست به دست شد. انگیزه‌های دنیوی مانند شکوه شهرهای پر نعمت مسلمان ، شوالیه‌های مسیحی را وسوسه و در نهایت هرچند مسلمانان پیروز شدند، اما اروپاییان نیز غنایم زیادی بردند. در جنگ های صلیبی گروه کثیری از مسیحیان اروپایی به قصد تصرف بیت المقدس به سرزمین های مسلمانان لشکرکشی کردند.          
(3)

آنان مدعی بودند که بیت المقدس مزار عیسی علیه‌السلام است و مسیحیان برای زیارت نمی‌توانستند به آسانی به آن شهر مسافرت بکنند. مسلمانان در زمان خلیفه دوم بیت المقدس را از دست روم شرقی آزاد ساختند. این شهر در زمان حیات حضرت محمدصلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم برای مدتی قبله اول مسلمانان بود. به همین جهت برای مسلمین احترام و اهمیت بسیار داشت. در نزد پیروان سایر ادیان الهی چون یهود ، و مسیحیت نیز این شهر محترم شمرده می‌شود. پس از آن که بیت المقدس به تصرف مسلمانان در آمد.آنان کلیه پیروان ادیان الهی بخصوص به مسیحیان آزادی عمل دادند. مسیحیان نه تنها در شهر ، بلکه در سرتاسر جهان اسلام با آزادی کامل زندگی می‌کردند. اما در حدود 1000 سال میلادی ، در حالی که عده‌ای از مسیحیان منتظر ظهور حضرت عیسی علیه‌السلام در بیت المقدس بودند، اخباری توام با اغراق در اروپا در مورد آزار و اذیت زائران اروپایی بیت المقدس انتشار یافت.

نتایج بارز جنگ های صلیبی

جنگ های صلیبی اگر چه در مجموع 200 سال طول کشید. اما در عمل بیش از 4/3 آن به صلح گذشت. در این فواصل طولانی صلح ، اروپاییان فرصت کافی برای آشنایی با تمدن اسلامی و بهره‌مندی از رونق اقتصادی آن را یافتند. علاوه بر منطقه فلسطین ، که محل تماس صلیبیون اروپایی با مسلمانان بود، بنادر مصر و شام ، و نیز شهرهای مسلمان نشین اسپانیا محل آشنایی وسیع اروپاییان با تمدن اسلامی شده بود. نقش اصلی در این ارتباط را تجار اروپایی بر عهده داشتند. بعضی از کشیشان مسیحی نیز به دور از چشم مقامات کلیسا و به دلیل انگیزه‌های علمی به دستاوردهای تمدن اسلامی توجه داشتند.

پیشرفت های پزشکی مسلمانان و ترقیات آنان در شناخت گیاهان و تولید دارو ، توجه اروپاییان را جلب کرده بود. طی این مبادلات ، اروپاییان اولین بار کاغذ ، باروت ، و قطب نما و طریقه ساخت و کاربرد آنها آشنا شدند. همراه این گونه کالاها ، واژه‌ها و اصطلاحات زیادی از تمدن اسلامی مورد اقتباس اروپاییان قرار گرفت. از میان نوشته‌های مسلمانان ، کتاب های فلسفی ، پزشکی ، داروسازی ، نجوم ، جغرافیا ، ریاضیات ، بیشتر مورد توجه بود. تعدادی از این کتاب ها از جمله آثار ابو علی سینا و فارابی به زبان لاتین که زبان علمی و دینی اروپا در قرن وسطی بود، ترجمه شد.  جنگ های صلیبی در حقیقت نقطه عطفی در زندگی اروپاییان و به طور کلی در تاریخ تمدن شد. بلاد اروپایی در آن دوران نسبت به شهرها و مراکز تمدن پر شکوه اسلامی بسی بی‌نور بود. اروپاییان طی جنگ های صلیبی با تمدن پررونق اسلامی آشنا شدند و علاوه برغنائم مادی ، گنجینه معنوی گرانبهایی از فرهنگ اسلامی با خود به ارمغان بردند. بر اثر جنگ های صلیبی بنادرمهم اروپایی ، دریای مدیترانه ، روزگار نوشکوفایی راآغاز نهادند،و برای رنسانس زمینه مساعدی فراهم شد .

صلاح‌الدین که بود و چگونه به قدرت رسید؟

صلاح‌الدین در حالی که پدر و مادرش در سفر بودند، به دنیا می‌آید. در واقع، پدرش در مسیر سقوط حرکت می‌کند. ایشان در قرن ششم هجری سال 532 متولد شد. و سال 589 از دنیا رفت. اوج کارش فتح قدس و فتح «حطین» است. ایشان از نظر نژادی کُرد، و از نظر مذهبی سنّی است. به نحوی می‌توانیم بگوییم اهل «موصل» است. خانواده‌اش در موصل عراق ـ محلی معروف به جزیرة ابن عمر ـ بودند. پدرش مدتی در حکومت بود. جدّ ایشان از سلسلة ایوبیان معروف بود. خانوادة صلاح الدین، در منطقة شبه‌جزیره حکومتی تشکیل دادند که بعداً به شام و مصر گسترش یافت. خودش یکی از سردار های «محمود زنگی» بود، و همراه او به عنوان یکی از سرداران به مصر می‌رود و در مصر، بعد از سه، چهار حمله، در سال 567 دولت شیعی فاطمیان مصر را منقرض می‌کند. انقراض این دولت شیعى، به دست صلاح‌الدین ایوبی سنی متعصب رخ می‌دهد. از آن موقع وی حکومت مصر را به دست می‌گیرد. در ابتدا نمایندة زنگی است و بعد از مرگ وی در سال 569 استقلال پیدا می‌کند. وی بعد از آن حمله‌ای به شام می‌کند و آنجا را در اختیار می‌گیرد، ده سال بعد حمله‌ای به موصل می‌کند، موصل را می‌گیرد و کلاً امپراطور جهان اسلام می‌شود. صلاح‌ الدین بسیار قدرتمند بود و از خلیفه هم تبعیت می‌کرد. در واقع برای مشروعیت بخشیدن به حکومتش از خلفای سنی عباسی بغداد هم حمایت می‌کند و مرتب برایشان هدایا و پول می‌فرستد.

صلاح‌الدین بعد از این که عملاً جهان اسلام را متحد کرد، حرکتش را به سمت فتح قدس شروع می‌کند. وی از سال 581 برنامة بلندمدتی را برای متحد ساختن مسلمانان مناطق مختلف طراحى، و بعد به سمت حطّین ـ که محلی نزدیک فلسطین امروزی است ـ حرکت می‌کند، سپس در کنار دریاچة طبریه شکست فاحشی به صیلبیان می‌دهد. این شکست چنان قوی بود که بعداً هم نتوانستند مناطق مختلفشان را پس بگیرند.وی به سرعت همه جا را می‌گیرد و بعد از سه ماه قدس را فتح می‌کند. بعد از فتح قدس در میان فرزندانش اختلافاتی ایجاد شد. مقداری از امپراطوری‌اش را بین فامیل‌ها و فرزندانش تقسیم کرد که همین هم باعث مقداری تشتّت شد و حتی یمن را هم ‌گرفت. و بعد از مرگش در سال 589 ـ در حالی که جوان بود ـ به عنوان فاتح قدس و شکست دهندة صیلبیان در حطّین نام نیکی از خودش به جا می‌گذارد.

سرگروه علوم اجتماعي مقطع راهنمایی شهرستان ازنا  - َع بيات  -   آبان   ماه  1390

                                                                                                                                                                      (4)

شناخت اجمالی استان لرستان

شناخت اجمالی استان لرستان

مشخصات جغرافيايي استان لرستان

استان لرستان در باختر ايران واقع شده و از شمال به استان هاي مركزي و همدان، از جنوب به  خوزستان، از خاور به اصفهان و از باختر به استان هاي كرمانشاه و ايلام محدود مي‌شود. اين استان از نظر جغرافيايي بين 46 درجه و 51 دقيقه تا 50 درجه و 3 دقيقه درازاي خاوري و 32 درجه و 37 دقيقه تا 34 درجه و 22 دقيقه پهناي شمالي قرار گرفته است. پست ترين نقطه استان لرستان با ارتفاع 500 متر از سطح درياي آزاد در جنوبي ترين ناحيه آن واقع شده است و قله سن بران اشتران كوه با 4050 متر ارتفاع، بلندترين نقطه استان لرستان به حساب مي آيد كه در شرق استان واقع شده است. استان لرستان داراي آب و هواي متنوعي است. در زمستان هنگامي كه در شمال استان برف و كولاك و سرماي شديد جريان دارد، قسمت هاي جنوبي آن از هواي مطبوع و باراني برخوردار است. بررسي هاي اقليمي نشان مي دهند كه خرم آباد زمستاني معتدل و تابستاني گرم دارد. بروجرد زمستاني سرد و تابستاني معتدل دارد. اليگودرز نيز زمستاني بسيار سرد و تابستاني معتدل دارد. ازنا, اليگودرز, بروجرد, پل دختر, خرم آباد, دلفان, دورود, سلسله و كوهدشت؛ شهرستان هاي استان لرستانند كه هريك دربرگيرنده شهرها و روستاهاي متعددي هستند. بر اساس سرشماري سراسري سال 1385 جمعيت اين استان 1716527 نفر برآورد شده است. راه‌هاي دست رسي به استان لرستان عبارتند از:- خط آهن تهران ـ اهواز که از شهرستان هاي ازنا و درود نيز مي گذرد.ـ راه خرم آباد ـ بروجرد به سوي شمال خاوري به درازاي 100 كيلومتر كه با ادامه راه به سوي شمال خاوري به درازاي 203 كيلومتر به اراك و به درازاي 500 كيلومتر به تهران پيوسته است. هم چنين خرم آباد از 60 كيلومتري همين راه از محلي بنام دو راهي، با راهي به درازاي 37 كيلومتر به شهر اصفهان پيوسته است.ـ راه خرم آباد ـ اهواز به سمت جنوب به درازاي 375 كيلومتر. (لازم به ذکر است که آزاد راه خرم آباد پل زال به سمت جنوب این فاصله را بیش از106 کیلومتر کاهش داده است. )  ـ راه خرم آباد ـ الشتر به سوي شمال به درازاي 53 كيلومتر، از 40 كيلومتري همين راه، راهي فرعي به هرسين مي پيوندد و از اين طريق خرم آباد با راهي به درازاي 180 كيلومتر به كرمانشاه پيوسته است.

جمعیت استان لرستان بر اساس آمار 1385

ردیف	نام شهر	جمعیت شهر	جمعیت شهرستان		نام شهر	جمعیت شهر	جمعیت شهرستان
*	استان لرستان	1716527		5	دورود	100528	159026
1	خرم آباد	328544	509251	6	دلفان (نورآباد)	56404	137385
2	بروجرد	227547	320547	7	پلدختر	22588	74537
3	کوهدشت	85519	209821	8	الشتر (سلسله)	28306	73819
4	الیگودر	78690	134802	9	ازنا	37645	70462

ازنا

منطقه‌اي كه امروز ازنا ناميده مي‌شود برگرفته از نام روستايي به همين عنوان بوده كه در بافت شهري ازنا تركيب شده است. ازنا همانند ديگر مجتمع هاي زيستي با استقراردر مكان خاصي‌به خود موجوديت بخشيده است. برخورداري اين مكان از زمين‌هاي حاصل‌خيز و دسترسي آسان به آب از عوامل موثر و استقرار انسان‌ها در اين نقطه از استان لرستان بوده است. محققين بر اين نكته اتفاق نظر دارند كه قدمت منطقه از جهت تكوين به دوره‌هاي پيش از اسلام باز مي‌گرددكه درابتداي امر؛ ساكنان آن‌ها ارامنه و بعدها مسلمانان جايگزين آنان شدند . پيشينه‌ي تاريخي ازنا به علت هم جواري نزديک با شهرستان هاي دورود و اليگودرز با گذشته تاريخي اين دو شهرستان عجين شده است. عده اي بر اين باورند که اولين بار درحدود 600 سال پيش، ارامنه به اين سامان كوچيدند و روستاي ازنا را برافراشتند. سپس اقوام ديگري از جمله قوم «انگيزه» به اين روستا آمدند و روستاي ازنا با افزايش جمعيت، قدم در راه توسعه و پيشرفت نهاد. ازنا پيش از اين جزو محدوده سياسي شهرستان اراك از استان مركزي بود. اين منطقه با جاده اي به اصفهان مرتبط است و خط لوله سرتاسري نفت از آن مي گذرد. شهرستان ازنا از شمال به خمين و سربند(شازند)، از باختر به شهرستان دورود و از خاور و جنوب به شهرستان اليگودرز منتهي شده و در مسيرراه آسفالت خرم آباد ـ اليگودرز قرار دارد. شهرستان ازنا از نظر جغرافيايي در 49 درجه و 27 دقيقه درازاي خاوري و 33 درجه و 27 دقيقه پهناي شمالي و ارتفاع 1870 متري از سطح دريا قرار دارد. آب و هواي اين شهرستان معتدل و نيمه خشك است. ازنا در مسير جاده اصلي شهرهاي مركزي به باختر و جنوب كشور قرار دارد و فاصله آن تا استان اصفهان حدود 240 كيلومتر است. شهرستان ازنا با راهي به طول 20 كيلومتر به اليگودرز وصل شده است و با شهرستان دورود 40 كيلومتر فاصله دارد. اقتصاد ازنا يک اقتصاد مبتني بر كشاورزي است. حاصل‌خيزي خاك، وجودآب فراوان و آب و هواي مناسب اين منطقه را به ناحيه اي كشاورزي تبديل كرده است كه‌انواع محصولات درآن به عمل مي‌آيد. محصولات مهم اين شهرستان را گندم، جو ، سيب ، لوبیا ،زمینی، ، انگور، تشكيل مي‌دهند. در اطراف ازنا قلعه و يا روستاهاي بسيار قديمي وجود داشته که متعلق به قبل از ظهور اسلام بوده و در طي قرن هاي متمادي مخروب و به صورت تپه در آمده اند در اصطلاح محلي به اين تپه‌ها چغا گفته مي‌شود.

* امام زاده قاسم: امامزاده قاسم در 30 كيلومترى شمال ازنا بر سر راه ازنا به شازند قرار گرفته است.اين بنا از آثار قرن 8 هجرى قمرى مي باشد و يكى از زيباترين معماري ها را در بين امامزاده‌ها دارد.

اليگودرز

شهرستان اليگودرز يكي از شهرستان‌هاي استان لرستان است كه از شمال به شهرستان خمين (استان مركزي) ازنا و دورود، از خاور به فريدن و فريدون شهر (استان اصفهان)، از جنوب خاوري به فارسان (استان چهار محال و بختياري)، از جنوب به دزفول (استان خوزستان) و از باختر به خرم آباد محدود است. يش از تشکيل شهر فعلي اليگودرز، شهري با همين نام، در محل كنوني آن وجود داشته‌است که مردم آن مذهب علوي داشته‌اند و قزلباشان و درويشان آن ها در خانقاهي که مرکز تعليمات ديني شهر بوده؛ پرورش مي‌يافته‌اند. شاه اسماعيل صفوي در يكي از سفرهاي خود از اين خانقاه ديدن كرده است.

مركز شهرستان اليگودرز از نظر جغرافيايي در 49 درجه و 41 دقيقه درازاي خاوري و 33 درجه و 23 دقيقه پهناي شمالي و ارتفاع 1980 متري از سطح دريا قرار دارد. اليگودرز در 135 كيلومتري خرم آباد - مركز استان لرستان - قراردارد. آب و هواي آن معتدل و بارندگي شهر به طور متوسط 270 ميلي‌متر در سال است. مسيرهاي دسترسي به اين منطقه عبارتند از: ـ جاده درجه يك به سوي جنوب خاوري اليگودرز ـ داران به درازاي 95 كيلومتر و اليگودرز به اصفهان به درازاي 233 کيلومتر ـ راه اليگودرز ـ دورود به سوي شمال باختري به درازاي 60 كيلومتر و 79 كيلومتر تا دوراهي خرم آباد ـ بروجرد. ـ راه اليگودرز ـ خمين به درازاي 52 كيلومتر.

بروجرد

شهرستان بروجرد يكي از مهم ترين مناطق استان لرستان است كه از طبيعت و تاريخ غني برخوردار بوده و داراي اهرم هاي لازم براي توسعه گردشگري است. بناي بروجرد را به منوچهر نسبت مي‌دهند و قدمت آن را بيش از4000 سال مي دانند. شهرستان‌بروجرد از شمال به ملاير (استان همدان) از خاور به سربند (استان مركزي) و دورود، از جنوب به خرم آباد و از باختر به سلسله محدود شده‌است. اقتصاد بروجرد بر اساس كشاورزي و صنعت استوار است. امام‌زاده‌جعفر، مقبره‌شاه‌زاده‌ابوالحسن، مسجد سلطاني بروجرد، مسجد جامع بروجرد، قبرسيدجمال الدين واعظ اصفهاني، بازار قديمي بروجرد، دره‌هاي چكان و دهقادي، تپه قرق، مسجد قلعه، تپه قلاميان (رميو)، بقعه امام زاده قاسم، مقبره سيد جمال الدين واعظ اصفهاني سيدبحرالعلوم (صدرالمحققين)، بقعه شاه زواريون، امام زاده محسن (ع)، امام زاده ويليان (ويليو)، ومقابر حاج ميرزا محمود مواهب طباطبائي ....

صنايع و معادن بروجرد: صنايع‌كارخانه‌اي بروجرد بسيار متنوع است. از جمله اين صنايع مي‌توان به ساخت صابون، موكت، پارچه، فرش ماشيني، تيرچه بلوك و موزاييك اشاره کرد.

کشاورزي و دام داري بروجرد: اقتصاد بروجرد بر اساس كشاورزي و صنعت استوار است. آب كشاورزي آن از چاه‌هاي عمیق و نيمه عمیق و رودخانه‌ها تامين مي‌شود. محصولات كشاورزي بروجرد عبارتند از: گندم، انگور، ‌سيب درختي،‌ هلو، آلو، زردآلو، گلابي و تره بار. بخش ديگر اقتصاد بروجرد مبتني بر صنايع است که به دو شکل دستي و كارخانه اي است. صنايع دستي شهر شامل بافت قالي و گليم و صنايع کارخانه‌اي آن مشتمل بر ساخت صابون، موكت، پارچه، فرش ماشيني، تيرچه بلوك و موزاييك است. مهم ترين صادرات شهرستان بروجرد شامل گندم، انگور، سيب درختي، هلو،زردآلو،آلو،گلابي،تره‌بار،خشكبار،قالي،اجناس ورشو و تمام محصولات صنعتي شهرستان است.

مشخصات جغرافيايي بروجرد: شهرستان ‌بروجرد در 48 درجه و 45 دقيقه درازاي خاوري و 33 درجه و 23 دقيقه پهناي شمالي قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دريا 1570 متر است. آب و هواي بروجرد معتدل و نيمه خشك و ميزان بارندگي ساليانه آن به 600 ميليمتر مي رسد. بروجرد در مسير راه اصلي خرم آباد ـ همدان قراردارد و از اين طريق با خرم آباد (به سوي جنوب باختري) 102 كيلومتر و با همدان (به سوي شمال) 135 كيلومتر فاصله دارد. جاده اي به طول 103 كيلومتر نيز از 8 كيلومتري شهر بروجرد گذشته و به شهر اراك مي پيوندد.

امام زاده جعفر

در داخل شهر بروجرد، در ميان گورستانى قديمى واقع شده است.اين بقعه مطبق و بسيار جالب نمونه اى از معمارى عصر سلجوقى است.طبقات بقعه غير از مخروطى انتهايى، 18 طبقه است.اندازه زيربناى آن 22 در 20 متر و ارتفاع گنبد آن نزديك به 25 متر است. اين مقبره داراى دو نشيمن است كه همگى با كاشي هاى عصر صفوى و قاجارى تزيين شده است. درب چوبى كنده كارى شده امامزاده به اندازه 5/1 در 2 متر مي باشد كه در حاشيه آن آياتى از قرآن كنده شده است. اين درب در سال 1203 توسط استاد على اصغر بروجردى ساخته شده و در قسمت شرقى بقعه تعبيه شده است. داخل حرم، هشت ضلعى است و در وسط آن معجرى از چوب و ورشو ساخته شده است، اين معجر روى قبرى كه شش پله پايين تر از حرم است قرار دارد.

پل دختر

پل دختر شهرستان مرزي بين استان هاي لرستان و ايلام است. محدوده اين شهرستان قبلا از توابع بخش ملاوي خرم آباد بود، اما در حال حاضر خود به يک شهرستان تبديل شده و مركز آن شهر پل دختر است. پل دختر حدود 49 كيلومتر با شهرستان دره شهر از استان ايلام فاصله دارد. نام اين شهر ظاهرا از نام پل ويرانه و بزرگ و محكمي كه از روزگار ساسانيان به جا مانده گرفته شده است. موارد ديگر در رابطه با پيشينه تاريخي اين منطقه در چهارچوب تاريخ خرم آباد قابل بررسي است. مركز شهرستان پل دختر از نظر جغرافيايي در 47 درجه و 42 دقيقه درازاي خاوري و 33 درجه و 9 دقيقه پهناي شمالي و در ارتفاع 660 متري از سطح دريا قرار دارد. آب و هواي آن نسبتا گرم و نيمه خشك است و بيش ترين درجه گرما 45 درجه، كمترين دما 15- درجه و مقدار بارش سالانه بطور متوسط 450 ميليمتر است. شهرستان پل دختر از شمال و خاور به شهرستان خرم آباد، از شمال و شمال باختري به شهرستان كوهدشت، از جنوب به استان هاي خوزستان و ايلام محدود مي باشد. راه اصلي خرم آباد ـ انديمشك از شهرستان پل دختر مي گذرد. از اين شهرستان به سوي شمال تا خرم آباد حدود 110 كيلومتر و به سوي جنوب خاوري تا انديمشك حدود 102 كيلومتر فاصله است. کشاورزي در اين منطقه رواج نسبتا خوبي دارد و آب مورد نياز براي آن از رودخانه‌ها و چاه‌ها تامين مي‌شود. محصولات کشاورزي اين منطقه عبارتند از: گندم، جو، بنشن، تره بار و برنج.اقتصاد پل دختر بر پايه كشاورزي، دام‌داري و صنايع استوار است.

خرم آباد

شهرستان خرم آباد مهم ترين شهرستان استان لرستان است كه مركز اين استان را در بر گرفته است. خرم آباد يكي از قديمي‌ترين مناطق ايران است که تاريخ چندين هزار ساله دارد و از آغاز پيدايش خود تاكنون، تمدن‌هاي متعددي‌را از جمله كاسي‌ها، بابلي‌ها، ايلامي‌ها، ساسانيان، سلجوقيان، خوارزمشاهيان و … در خود جاي داده است. نخستين آگاهي ما از شهر خرم‌آباد مربوط به دوره ساساني است. «پل شاپور خواست» در جنوب قلعه فلك الافلاك در داخل شهر خرم آباد و «گرداب سنگي» در شمال باختري شهر خرم آباد، از آثار باقي‌مانده اين دوره است. سيماي خرم‌آباد در اين دوره هم‌چون بيش‌تر شهرهاي دوره ساساني دايره‌اي شكل بوده است. از سقوط سلسله ساساني تا ظهور صفويه از شهر خرم‌آباد تاريخ روشني در دست نيست و در دوره صفويه شهر خرم آباد مورد توجه قرار گرفت و توسعه يافت. مسجد جامع، كاروان‌سراها،‌ حمام‌ها، باغ‌ها، گردشگاه‌ها و آثار و بناهايي كه دراين دوره احداث شده و برخي از آن ها تاكنون نيز باقي است بر تاريخ و قدمت اين منطقه گواهي مي‌دهد. كشاورزي،دام‌داري و صنايع اساس اقتصاد شهرستان خرم‌آباد را تشكيل مي‌دهد.

قلعه فلك‌الافلاك، قلعه منگره، قلعه سرقلا، قلعه ركي، قلعه بهرام، قلعه شهنشاه (گوشه)، قلعه قلاجق، قلعه چشمك، قلعه رزه، قلعه نصير، دژگريت دره پيرجيد، دره حوض موسي، قلعه زاخه يا زاغه، دره بابا عباس، تپه‌هاي باباخاني و تخته چراغ، تپه خانجان خاني، تپه سراب «ناوه كش»، سنگ نبشته‌هاي دوره صفويه، سنگ نبشته سراب چنگايي، سنگ نبشته قرن ششم، پل خرم آباد، پل خرم آبادي، نقاشي هاي غار دوشه، نقوش دره ميرملاس و هميان، گرداب سنگي، منار، بازار ميرزا سيدرضا، معبد مهري، گورستان روستاي ميراحمدي، گورستان رازان، گورستان هره باغ، پل شاپوري، مسجد جامع خرم آباد، بقعه شاهزاده احمد (شاه چراغ)، مقبره ميرسيدعلي، مقبره فلك الدين، مقبره باباطاهر، مقبره زيد بن علي، مقبره پيرشمس الدين، بقعه جابر، بقعه اميرسيف، شهنشاه (بقعه شجاع الدين خورشيد)، مقبره جلاله، دو برادران، كتيبه اي به خط عبري، مقبره خضر و پل رودخانه کشکان رود از جمله مهم‌ترين مكان هاي تاريخي و ديدني شهرستان خرم آباد به شمار مي‌آيند.

 قلعه فلك‌الافلاك : اين قلعه بر روى تپه اى بزرگ و سنگى، مشرف به رودخانه اى در شهر خرم آباد واقع شده است. در زير اين قلعه چشمه بزرگى جارى است. اين قلعه داراى هشت برج است كه محيط كلى آن 228 متر و ارتفاع بلندترين ديوار آن تا سطح تپه 5/22 متر است. در گذشته تمام قلعه يك صحن داشته اما در دوره‌هاى بعد با ساختن چند اتاق آنها را به دو قسمت تقسيم كرده اند.صحن اول به ابعاد 5/22 در 31 متر است و هشت اتاق دارد. شمال شرقى اين صحن با راهرويى به محوطه اى منتهى ميشود كه چاه قلعه در آن واقع شده است. عمق اين چاه تا چشمه اى است كه از زير تپه جريان دارد. در قديم دور قلعه با بارويى دوازه برج به هم متصل ميشده است و هر برج اين بارو در هر ماه، شاخص نيمروز بوده است. امروزه خيابان غربى قلعه به (دوازده برجى) معروف است.در جنوب بناى وسط قلعه راهرويى است قرينه، به طول 22 متر كه به صحن دوم ميرسد. اين صحن مستطيل شكل است و اضلاع آن 21 در 29 متر مي باشد. اين صحن 16 اتاق و 11 كفش كن دارد. كف اتاقها 5/1 متر بلندتر از كف حياط است.اين قلعه يكى از بناهاى معتبر تاريخى است كه با گذشت زمان هنوز استوار و پا برجاست.پايه‌هاى قلعه بر روى تيغه‌هاى سنگى و بناى سنگ قلوه اى استوار است. اين قلعه همان قلعه اى است كه در تواريخ به شاپور خواست معروف بوده است. از اوايل قرن هشتم به بعد و پس از ساخته شدن شهر جديد خرم آباد، اين قلعه را نيز بنام خرم آباد ناميده اند. احتمالا نام فلك الافلاك از زمان قاجاريه روى آن گذاشته شده است. ساختمان قلعه را به ساسانيان نسبت مي دهند اما آنچه مسلم است اين قلعه در قرن چهارم هجرى به فرمان بدربن حسنويه تجديد بنا شده است. دورتا دور قلعه را پرتگاهي مخوف فرا گرفته که داراي پوشش گياهي ست و راه ورود به فلک الافلاک را دشوارتر مي کند.نام اين قلعه به مفهوم آسمان نهم و بالاترين فلک است که به طورمجازي دست نيافتني بودن آن را مي رساند .

صنايع و معادن خرم‌آباد: صنايع كارخانه‌اي اين شهرستان عبارتند از: محصولات غذايي،‌‌ آشاميدني، دخانيات، نساجي، پوشاك، چرم، سلولزي، كاغذ، مقوا، چاپ، شيميايي، محصولات فلزي، ماشين آلات و محصولات معدني غير فلزي. در محدوده شهرستان خرم آباد معادن متعددي وجود دارد كه عبارتند از: آهك صنعتي، آهك، تالك، فلدسپات، آهن، سيليس، گچ، نفت، زغال‌سنگ، نمك آبي، گوگرد و مرمريت. اساس اقتصاد شهرستان خرم آباد بر پايه كشاورزي، ‌باغ‌داري، دام‌داري و صنايع دستي استوار است و بيش تر اين توليدات به خارج از شهرستان صادر مي‌شود. صادرات خرم آباد را محصولات كشاورزي به ويژه تره بار، قالي، گليم، موج (رختخواب پيچ)، دام زنده و فراورده‌هاي دامي تشكيل مي‌دهد. محصولات صنعتي از قبيل يخچال، لوازم بهداشتي، نخ نايلون، پوشاك، آجر فشاري، سنگ نما و تيرچه بلوك از جمله صادرات اين منطقه به شمار مي‌آيند.

کشاورزي و دام داري خرم‌آباد: به دليل وجود خاک‌خوب، بارندگي مناسب،‌ آب و هواي معتدل و وجود آب هاي زيرزميني وضعيت كشاورزي در خرم‌آباد بسيار مطلوب است. فرآورده‌هاي كشاورزي و باغ‌داري اين شهرستان شامل ‌گندم، جو،‌ تره بار، بنشن، آلبالو، گيلاس، گوجه،‌ آلو، زردآلو، شليل، سيب و انگور است. پرورش گوسفند، بز و گاو و توليد فراورده‌هاي دامي، به خصوص لبنيات از مشاغل اصلي و اوليه اهالي خرم آباد به شمار مي آيد. پرورش طيور نيز به صورت سنتي و صنعتي در اين شهرستان رواج دارد.

مشخصات جغرافيايي خرم‌آباد: خرم آباد از شمال به شهرستان نهاوند، از شمال‌خاوري به شهرستان‌بروجرد، از خاور به شهرستان‌هاي دورود و اليگودرز، از جنوب به شهرستان انديمشك و از باختر به شهرستان كوهدشت محدود مي‌شود. شهرستان خرم آباد از نظر جغرافيايي در 48 درجه و 21 دقيقه درازاي خاوري و 33 درجه و 29 دقيقه پهناي شمالي و ارتفاع 1200 متري از سطح دريا قرار دارد. آب و هواي‌ شهرستان خرم آباد معتدل و نيمه مرطوب است. براساس آمار جمعيتي در سال 1375 جمعيت اين شهرستان بالغ بر 462133 نفر بوده كه از اين رقم بالغ بر272815 نفر جمعيت مركز شهرستان خرم‌آباد را تشكيل مي‌دهد. شهرخرم آباد مركز شهرستان خرم آباد و مركز استان لرستان است. مردم اين شهرستان مسلمان و شيعه مذهبند و به زبان فارسي با گويش لري سخن مي گويند.مسيرهاي دسترسي به اين منطقه عبارتند از: ـ راه خرم آباد ـ بروجرد به سمت شمال خاوري به طول 100 كيلومتر که امتداد آن به طول 203 كيلومتر به اراك و به طول 500 متر به تهران متصل مي‌شود.ـ‌ راه خرم آباد - اهواز به سمت جنوب به درازاي 375 كيلومتر.ـ راه خرم آباد ـ سلسله (الشتر) به سمت شمال به درازاي 53 كيلومتر. از 40 كيلومتري اين راه يك راه فرعي شني به هرسين مي‌رود كه از اين طريق خرم آباد با راهي به طول 180 كيلومتر به کرمانشاه متصل مي‌شود. ـ اين شهرستان داراي يك فرودگاه است كه خرم آباد را با پروازهاي هفتگي به تهران و ساير شهرستان ها متصل مي كند.

وجه تسميه و پيشينه تاريخي خرم آباد: خرم آباد يكي از قديمي‌ترين مناطق ايران است که تاريخ چندين هزار ساله دارد و از آغاز پيدايش خود تاكنون، تمدن‌هاي متعددي‌را از جمله كاسي‌ها، بابلي‌ها، ايلامي ها، ساسانيان، سلجوقيان، خوارزمشاهيان و … در خود جاي داده است. به همين خاطر در داخل و اطراف آن، آثار متعددي از ادوار مختلف وجود دارد. قلعه‌هاي تاريخي و قديمي خرم آباد به علت بنا شدن شهر در ميان دره اي قيفي شكل و پر آب، محلي امن و سنگري محکم براي حاكمان زمان در برابر حملات مهاجمان و شورشيان بوده است. خرم آباد شهري تجارتي، خدماتي و نظامي است كه باوجود توسعه ناموزون، به عنوان مركز استان لرستان، توانسته است موجبات جذب مهاجران شهري و روستايي را فراهم آورد. شكل و تركيب شهرخرم آباد بيش تر تابع عوامل جغرافيايي شهر است، به طوري كه فشار جمعيت، خانه‌هاي شهري را تا كمركش كوه پيش برده است. معابر و مسيرهاي شهر همه قديمي و طبيعي هستند که اين مساله زيبايي شهر را چند برابر کرده است.

دلفان

دلفان (دلفو) از شهرستان هاي وسيع و كوهستاني شمال استان لرستان است که با وجود دوري از راه‌هاي تجاري، نظامي و بر كنار بودن از رويدادهاي مهم تاريخي، از قدمت تاريخي کهني برخوردار است. آثار باستاني به دست آمده در اين شهرستان، از مفرغ و نشان دهنده سكونت اقوام «كاسي» در اين نواحي است. شهرستان دلفان از شمال به استان هاي همدان و كرمانشاه، از خاور و جنوب خاوري به شهرستان سلسله، از جنوب به شهرستان هاي خرم آباد و كوهدشت و از باختر به استان كرمانشاه محدود است. مركز شهرستان دلفان از نظر جغرافيايي در 47 درجه و 58 دقيقه درازاي خاوري و 33 درجه و 4 دقيقه پهناي شمالي قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دريا 1800 متر است. آب و هواي دلفان نسبتا سرد و نيمه خشك است و مقدار بارندگي سالانه آن به طور متوسط 430 ميلي‌متر است. نورآباد - مرکز شهرستان دلفان - در مسير راه اصلي نهاوند ـ هرسين قرار گرفته است كه از اين راه به سوي شمال باختري به درازاي 48 كيلومتر تا هرسين و از آن جا به درازاي 48 كيلومتر تا شهر كرمانشاه فاصله دارد. اقتصاد دلفان بر پايهكشاورزي استوار است و آب لازم براي اين کار از رودها، چشمه‌ها و كاريزها فراهم مي‌شود. محصولات كشاورزي اين شهرستان شامل گندم، جو، بنشن، چغندر قند و گياهان علوفه اي است. تپه حمام كه در 25 كيلومتري و دلفان در روستاي يارآباد واقع شده ارتفاع زيادي نداردو مهم‌ ترين محوطه‌ي باستاني اين منطقه به‌شمار مي رود .

دورود

دورود كه در گذشته بين النهرين و بحرين ناميده مي شد، در محل تلاقي دو رودخانه ‹‹تيره›› و ‹‹ماربره›› كه به ترتيب از كوه‌هاي گرو (گري) بروجرد و اشترانكوه اليگودرز سرچشمه مي گيرند، واقع شده است. هسته اوليه شهر در حقيقت چند روستا با فعاليت كشاورزي بود كه به سرعت چهره روستايي خود را از دست داده و به يك شهر صنعتي تبديل شدند. شهرستان دورود از شمال به سربند (استان مركزي) از خاور به شهرستان ازنا، از جنوب به اليگودرز، از باختر به خرم آباد و از شمال باختري به بروجرد محدود است. مركز شهرستان دورود از نظر جغرافيايي در 49 درجه و 4 دقيقه درازاي خاوري و 33 درجه و 29 دقيقه پهناي شمالي قرار گرفته و در ارتفاع 450 متري از سطح دريا قرار دارد. آب و هواي دورود معتدل و نسبتا خشك است و ميزان بارندگي سالانه حدود 300 ميلي‌متر است. شهر دورود در مسير راه‌هاي اصلي بروجرد ـ اليگودرز و خرم آباد ـ اليگودرز قرار دارد. فاصله آن از خرم آباد 77 كيلومتر، از بروجرد 61 كيلومتر و از اليگودرز 60 كيلومتر است. دورود محصولات کشاورزي متعددي دارد، از جمله گندم، جو، تره بار، بنشن، گياهان علوفه اي، سيب، انار، انگور، گلابي، زردآلو، آلبالو و گيلاس. آب مورد نياز براي کشت اين گياهان‌از رودخانه‌هاي اطراف تامين مي‌شوند. اقتصاد دورود بر پايه دام‌داري، كشاورزي و صنايع است و صادرات آن شامل هر سه گروه فوق است. دام‌داري از مشاغل اصلي مردم اين شهرستان است و محصولات و فرآورده‌هاي دامي از عمده صادرات اين ناحيه به شمار مي آيد. يکي از کارخانه‌هاي مهم دورود، كارخانه سيمان است كه توليدات آن به ساير شهرستان ها صادر مي‌شود. سيمان، فرآورده‌هاي دامي و انواع ميوه از جمله صادرات دورود به شمار مي‌آيند.

سلسله(الشتر):

شهرستان سلسله (الشتر) که‌پيش تر از اين از توابع شهرستان خرم‌آباد بود، در 43 كيلومتري شمال خرم آباد و در قسمت باختر بروجرد واقع شده است. مركز شهرستان سلسله، شهر كوهستاني الشتر است كه محل سكونت طوايف‌«حسنوند»،«كوليوند»، «يوسفوند»، «هنام» و «بسطام» هستند. شهرستان سلسله از شمال به شهرستان دلفان و استان همدان، از خاور به شهرستان بروجرد و از جنوب، جنوب باختري، خاور و جنوب خاوري به شهرستان خرم آباد محدود است. مركز اين شهرستان از نظر جغرافيايي‌در 48 درجه و 15 دقيقه درازاي خاوري و 33 درجه و 51 دقيقه‌پهناي شمالي قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دريا حدود 1600 متر است. دماي هواي اين شهرستان در تابستان‌ها گاه به 39 درجه بالاي صفر و در زمستان ها به‌7 درجه زير صفر مي‌رسد. ميزان بارندگي سالانه نيز حدود 450 ميلي متر است. مسيرهاي دسترسي به اين منطقه را مسير جاده خرم آبادـ هرسين از مركز شهرستان سلسله (الشتر) تشكيل مي‌دهد. از اين شهرستان تا خرم‌آباد حدود 53 كيلومتر فاصله است. اقتصاد الشتر، اقتصادي است که بر پايه كشاورزي استوار است و آب آن از رودها و چشمه‌ها تامين مي‌شود. محصولات كشاورزي اين شهرستان گندم، جو، بنشن و تره‌بار است. گورستان قديمي سلطان مشرق، تپه گريران، دره تخت شاه (كهمان)، پل كاكارضا و دژ شينه از جمله مهم‌ترين مكان‌هاي ديدني و تاريخي شهرستان سلسله به شمار مي روند.

کوهدشت :

شهتارسن کوهدشت، با توجه به مطالعات باستان‌ناختي انجام شده در كانون هاي «سرخدم لري‌هميان»و«سرطراحان»از پيشينه کهني برخوردار است. حمدالله مستوفي‌در«تاريخ گزيده»، از كوهدشت و «طراحان» نام برده و معتقد است که چندين قرن قبل از ورود اعراب اين شهرها از بين رفته‌اند. كشف معبد آشوري در اين منطقه بيان‌گر آن است كه مردماني قبل از هزاره اول پيش از ميلاد در اين نواحي زيسته و آيين هاي ديني خود را به جاي مي آوردند. كوهدشت از شمال به استان كرمانشاه، از شمال باختري، جنوب و جنوب باختري به استان ايلام و از خاور به شهرستان خرم آباد محدود مي‌شود. مركز شهرستان كوهدشت از نظر جغرافيايي در 47 درجه و 36 دقيقه درازاي خاوري و 33 درجه و 32 دقيقه پهناي شمالي و ارتفاع 1195 متري از سطح دريا قرار دارد. آب و هواي کوهدشت معتدل و نيمه خشك بوده و بيش ترين دماي هوا در اين منطقه 42 درجه و كم‌ترين دما 7- درجه است. ميزان بارندگي اين شهرستان به طور متوسط 450 ميلي متر در سال است. جنس خاك منطقه آهكي و رسي است و مهم ترين اقلام زراعي و باغي شهرستان كوهدشت شامل‌گندم، جو، بنشن، ذرت، چغندرقند، تره بار، سيب، انار، انگور، هلو، انجير و زردآلو است. دام‌داري نيز به شيوه‌هاي سنتي در اين شهرستان رواج كامل دارد. شهرستان كوهدشت از وضع اقتصادي نسبتا خوبي برخوردار است و محصولات کشاورزي و دام‌داري آن‌جزو صادرات شهرستان به شمار مي آيند. مسيرهاي دسترسي از اين شهرستان به اطراف را راه آسفالت فرعي کوهدشت - خرم آباد به سمت خاور بكفتارلو، تپه پياره، تپه‌دركه، پل گاوميشان وپل كرودختر برخي از‌مكان‌هاي ديدني و تاريخي اين شهرستان به شمار مي‌روده طول 94 كيلومتر و راه آسفالت اصلي به سمت جنوب باختري به طول 18 كيلومتر تا راه سراسري اصلي دزفول ـ كرمانشاه تشكيل مي‌دهد.اين شهرستان از جاذبه‌هاي تاريخي و مكان هاي ديدني متعددي برخوردار است.قلعه كورگان، قلعه‌گم‌ور، قلعه سيله، قلعه كوه‌زاد، قلعه چق (جغد)، قلعه منيژه، قلعه چنگري، گنبد شاه محمد، گنبد ابوالوفا، مقبره داوود رش، دره سرطرهان، دره و غار ويزنهار، دژ زلال انگيز، تپه‌هاي چغاسبز و .

وجه تسميه و پيشينه تاريخي استان

در هزاره سوم و چهارم پيش از ميلاد بعضي از اقوام مهاجر با تصرف سرزمين بين النهرين (ميان دو رود) در كوه‌هاي زاگرس اسكان يافتند. نام اين اقوام به استناد كتيبه‌هاي بابلي، آشوري، ايلامي و در آثار بر جاي مانده از سارگن- پادشاه مقتدر آكد (2030 - 2048 ق. م) - «لولوبي»، «مانايي»، «كاسي»، «گوتي»، «نايدي»، «آمادا» و «پارسوا» ذکر شده است. تاريخ نگاران، در آريايي بودن لولوبي ها و مانايي ها ترديد دارند؛ اما شواهد تاريخي حاکي از آن است که كاسي ها در سال 1600 قبل از ميلاد در لرستان كنوني مي زيسته اند و محدوده حكومتي آن ها از شمال و خاور لرستان تا اطراف همدان توسعه داشته است. اين قوم، در هزاره دوم پيش از ميلاد به قصد تصرف بابل دراين شهر نفوذ كردند و بعد از شکست اول از حمورابي (حاکم بابل)، بالاخره توانستند در بابل مستقر شده و دومين سلسله شاهان آن جا را تاسيس كنند. با انقراض اين سلسله نوپا (در هزاره دوم پيش از ميلاد) توسط دولت مقتدر ايلام، كاسي ها به سمت زاگرس عقب نشيني کردند و خراج گزار ايلام شدند. تا قبل از تسلط اسکندر مقدوني بر اين ناحيه، اين قوم مانند سدي در برابر توسعه طلبي آشوري ها، در مناطق خاوري مقاومت مي كردند. بعد از مدتي، قدرت اين قوم كوه نشين به حدي رسيد كه شاهان سلسله هخامنشي هنگامي كه از مسير فارس به شوش يا از مسير بابل به اكباتان مي گذشتند، هديه‌هايي براي ايلات كوهستاني بين راه مي فرستادند تا مسير عبور آن ها را امن نگاه دارند.

در دوره ساسانيان،‌ پشتكوه و پيشكوه را خاندان معروف هرمزان اداره مي كردند. هرمزان، آخرين فرمان رواي اين خاندان بود که با حمله اعراب در سال 16 هـ. ق به اسارت درآمد. اعراب پس از فتح «حلوان»، نواحي شمالي لرستان را گرفتند و چند سال بعد در سال 21 هـ. ق، توانستند نهاوند و قسمت جنوبي لرستان را نيز ضميمه محدوده حکومت خود کنند. سال بعد هنگامي که عمر مناطق تصرف شده را بين لشگريان کوفه و بصره تقسيم مي کرد، لرستان ضميمه کوفه شده و از آن پس جزو ايالت جبال (عراق عجم) به حساب مي آمد و تا ميانه سده چهارم هجري قمري، حكم ران اين منطقه از بغداد يا كوفه تعيين مي شد. درهمين قرن، حسنويه كرد اين منطقه را به تصرف خود درآورد و خاندان او تا سال 500 هـ. ق بر لرستان تسلط داشتند.

هم زمان با استيلاي قوم مغول بر ايران، لرستان به دو قسمت لر بزرگ و لر كوچك تقسيم شد. هر يك از اين دو قسمت از پيش از استيلاي مغول تا مدت زماني پس از انقراض ايلخانان، امراي نيمه مستقل داشتند. اتابكان لر بزرگ از كردان شام بودند كه در اواسط قرن ششم هجري از راه آذربايجان رهسپار ايران شدند و در محدوده اشتران كوه و جلگه‌هاي شمالي آن سکونت کردند. آن ها تا نيمه اول قرن نهم هجري (500 - 827 هـ. ق) حكومت كردند و ايذج (مال امير) را- که خرابه‌هاي زيادي از آن باقي مانده- پايتخت خود قرار دادند. سلسله اتابکان با کشته شدن غياث الدين كاووس (آخرين اتابک) به دست سلطان ابراهيم منقرض شد. اما اتابكان لركوچك (580 - 1006 هـ. ق) با اين كه چندين امير معتبر داشتند و حكومتشان نيز طولاني تر بود، هيچ وقت اهميت و اعتبار لر بزرگ را پيدا نكردند. آن ها موقعيتشان را تا زمان صفويه حفظ كردند و حتي قلمرو حكومت خود را تا باختر كوه‌هاي پشتكوه توسعه دادند. در سال 1006 هـ. ق با كشته شدن شاهوري - آخرين فرد اين سلسله - به فرمان شاه عباس اول، اين سلسله نيز برافتاد و حكومت لرستان به حسين نامي محول شد. خاندان اين والي تا اوايل روي كار آمدن سلسله قاجار، بر لرستان حكومت كردند و حكومت پشتكوه را نيز زماني حكام بروجرد و زماني حكام شوشتر به عهده داشتند. اين استان هم اكنون يكي از مناطق آرام و امن جمهوري اسلامي ايران است.

صنايع و معادن استان

صنايع استان لرستان را مي توان به دو دسته صنايع دستي و كارخانه اي تقسيم كرد. اين استان به واسطه تاريخ و تمدن كهن خود از دست ساخت هاي فلزي و برنزهاي مشهوري برخوردار است. دوره مفرغ را دوره طلايي و شكوفايي هنر و تمدن لرستان مي نامند زيرا صنعت كاران مفرغ در اين منطقه با استفاده از ساده ترين شيوه‌هاي صنعت ريخته گري, قالب سازي و تراشكاري, آثار و اشياي بسيار ارزشمند و هنرمندانه از خود به جاي گذاشته است. انواع مفرغ ها و آثار مكشوفه دراين استان شامل سلاح و جنگ افزار, قطعات زين و برگ اشياي زينتي, اشياي نذري و ظروف غذاخوري مي شوند. توسعه صنعتي استان لرستان در سال هاي گذشته، به علت سياست توجه به نقاط محروم و استقرار و ايجاد كارخانه‌هاي صنعتي متعدد روبه رشد است. از جمله صنايع راه اندازي شده مي توان به صنايع ساختماني، فلزي، سراميك، غذايي، پوشاك، شيميايي و صنايع دستي اشاره كرد. لرستان از لحاظ معادن طبيعي، استاني غني به شمار مي آيد. از اين جمله معادن مي توان به سنگ تراورتن (در چگني و كوهدشت)، مرمريت (در ازنا، اليگودرز و بروجرد)، فلدسپات، تالك و سيليس (در بروجرد و اليگودرز و ازنا)، سنگ گچ (در دورود و كوهدشت)، سنگ آهك (درخرم آباد و كوهدشت) و سرب و روي (در اليگودرز) اشاره کرد كه بخشي از آن ها مورد بهره برداري قرار گرفته است.

کشاورزي و دامداري استان

استان لرستان با توجه به برخورداري از هواي متنوع و رودهاي پر آب و خاك آبرفتي حاصل خيز، استعدادي ويژه در كشت محصولات كشاورزي دارد. غلات، چغندر قند و حبوبات، مهم ترين فرآورده‌هاي كشاورزي آن محسوب مي شوند. در نواحي جنوبي و پاره اي مناطق ديگر استان، محصولات گرمسيري نيز توليد مي‌شود. بازده توليدات كشاورزي استان لرستان به دليل استفاده از روش هاي سنتي، به ويژه در زمين هاي ديم كوهستاني و پايكوهي، چندان چشم گير نيست. به جهت وجود مراتع سرسبز و غني دام داري و دام پروري در اين استان پررونق است و در تمام استان رواج كامل دارد. در نواحي مرطوب، پرورش گاو و در ميان عشاير و روستاهاي خشك تر پرورش گوسفند، بز، مرغ، خروس، غاز، بوقلمون، مرغابي و ديگر طيور رايج است. عده اي از اهالي استان هم به پرورش و نگه داري زنبور و توليد عسل اشتغال دارند. درسال هاي اخير، براي افزايش بازدهي توان دام داري اين استان، در اطراف شهرهاي آن، واحدهاي مرغ داري و گاوداري صنعتي نيز تاسيس شده است.

موقعيت گردشگري استان

استان لرستان از مكان هاي طبيعي و تاريخي بسياري برخوردار است كه مهم ترين آن ها عبارتند از: اشتران كوه و قله‌هاي برفگير آن, غار تمندر, غار بزنويد, غارهاي سفيد كوه در اطراف خرم آباد, غار منو در اطراف دورود, غارسراب سفيد در حوالي بروجرد, غار دوشه, غار زيباي كلماكره, درياچه زيباي گهر, تالاب هاي تنگ فني, درياچه مصنوعي كيو , رودخانه سيمره , آبشاربيشه, آبشار آب سفيد, آبشار افرينه,آبشار تاف, آبشار راوك, چشمه‌هاي سياب, تنگ قلعه, پايين گردنه آستان, ونايي, آب ارم, آب گرداب دارابي, آب اراز, اسل مساله بيك, چشمه كيمهان, چشمه قلقلي, قلعه فلك الافلاك, مناره آجري خرم آباد, گرداب سنگي خرم آباد, سنگ نوشته, پل شاپوري, مقبره زيد بن علي, درياچه كيو, آبشار نوژيان, امام زاده پير امام, امام زاده قاسم, مقبره شاه زاده ابراهيم, معبد سرخ دم لري, گنبد شاه محمد و تنگ ملاوي و....

گروه علوم اجتماعي شهرستان ازنا  -   -   1390

 

آزمون چهار گزینه ای تاریخ اول راهنمايي

نام ..................................... كلاس ا ول    .............

آزمون چهار گزینه ای تاریخ  اول راهنمايي سال تحصيلي91 –  1390   

1)-  ازافتخارات مردم قبیله بود. 1 - دامداری(   ) 2- کشاورزی (   ) 3- جنگاوری (    ) 4-  یکجانشینی (    )

2)- شهرهای کهن جیرفت و سوخته همزمان با شهرهای کجا به وجودآمده اند ؟ 1 -  بابل  (     )  2 - بین النهرین (    )    3 -  مصر (     )  4 -  یونان  (     )

3)-  چیزی که بیش از همه زندگی یکجانشینی را رونق بخشید؟ 1 –  دامداری (    ) 2- اختراع چرخ (    ) 3- کشاورزی (   )  4- اختراع خط(   )

4)-  دوران تاریخی زندگی انسان از چه زمانی آغاز شد ؟ 1  - کشف آتش (   ) 2- مهاجرت آریایی ها (   ) 3- اختراع الفبا (   ) 4- اختراع خط (   )

5)-  اختراع پول و سکه توسط چه کسانی به وجود آمد ؟ 1 – یونانی ها (   ) 2- ایلامی ها (   ) 3- مصری ها (   ) 4- لیدی ها (    )

6)-  پیامبر ایران باستان چه نام داشت ؟ 1- مانی (   ) 2- بودا (   ) 3- زردشت (    ) 4- مزدک (    )

7)- بزرگ ترین شهر دنیای کهن چه نام داشت ؟ 1- بابل (   ) 2- اور (   ) 3- شوش (    ) 4- نینوا (    )

8)-  پایتخت کشورآشور چه نام داشت ؟ 1- شوش (      )2- نینوا (   ) 3-  اور (       ) 4-  تب(      )

9)-  مراحل زندگی انسان ها درطول به چه ترتیبی بوده است ؟

  1- دامداری ، کشاورزی، صنعت (     ) 2- کشاورزی، دامداری ، صنعت (     )3- دامداری ، گله داری ، صنعت (    )4- همه ی موارد (      )

10)-  سرزمین بین النهرین میان دو رودخانه ی ...... و...... قرارگرفته است ؟

1 - سیحون وجیحون (    ) 2- کرخه وکارون (      ) 3- دجله و فرات (       ) 4- آمو دریا وسیردریا(      )

11)- اختراع خط توسط چه کسانی صورت گرفت ؟  1- فنیقی ها (      ) 2- سومری ها (      ) 3- لیدی ها (     ) 4- آشوری ها (     )

12)- ایلام ی ها به وسیله ی کدام دولت سرنگون شدند ؟ 1- بابل (   ) 2- مصر (    ) 3- آشور (    ) 4- سومر (    )

13)- این قوم آریایی در جنوب ایران ساکن شدند ؟ 1- ماد (     ) 2- پارس (    ) 3- پارت (   ) 4- ایلامی (   )

14)- اولین پادشاه ماد که بود ؟ 1- دیا اکو (    )2- هوخشتر (    ) 3- آژی دهاک (   ) 4- کورش (     )

15)-  وظیفه ی اصلی ریش سفید چه بود ؟ 1- تجارت و تیر اندازی (    ) 2- داوری میان مردم (     ) 3- جنگ با دشمنان (    ) 4-  استفاده از زمین های کشاورزی (    )

16)- کتیبه ی بیستون یادگارکدام پادشاه ایران است ؟ 1- کورش (    ) 2- کمبوجیه (    ) 3- هوخشتر (   ) 4- داریوش (   )

17)- آشوری ها چگونه مردمی بودند ؟ 1-   شجاع و ثروتمند (   )2- جنگجو ، سنگدل و بی رحم (   ) 3-  متمدن (    ) 4-  تاجر و بازرگان (      )

18)-  قاصد تند رویی که نامه ها را از جایی به جای دیگر می برد چه نام داشت ؟ 1-  چاپار (    )2-  چاپارخانه (    ) 3- برید (     ) 4 شهربان (    )

19)-  پایتخت تابستانی هخامنشیان کدام شهر بود ؟ 1 –  اکباتان (   ) 2-  شوش (   ) 3-  تخت جمشید (    ) 4-  سارد (    )

20) –  دولت باختر به وسیله چه کسانی به وجود آمد ؟ 1-  یونانی ها (    )  2-  رومیان (    ) 3-  سلوکیان (   ) 4- آشوری ها (    )

21) –  سلوکیان به وسیله ی کدام پادشاه اشکانی منقرض شدند ؟ 1-  فرهاد دوم (   ) 2-  مهرداد دوم (       )  3-  ارشک (   9 4-  فرهاد چهارم (   )

22) – داریوش سوم از چه کسی شکست خورد ؟ 1-  خشایارشاه (   ) 2-  اسکندر مقدونی (   ) 3-  کورش (    ) 4-  ارشک (    )

23) –  رومی ها پادشاه خود را چه می نامیدند ؟ 1-  امیر (   )2 -   فرعون (    ) 3-  امپراتور (    )  4-  قیصر (     )

24 ) – دوره تاریخی انسان از چه زمانی آغاز شد ؟ 1- کشف آتش (   ) 2-  مهاجرت آریایی ها (   ) 3-  اختراع خط (    ) 4-  اختراع الفبا (    )

25 ) – این قوم آریایی در شمال شرق ایران ساکن شدند ؟ 1-  پارس (    ) 2- پارت (    ) 3- ایلامی (     ) 4-  ماد (    )

26)- تأسیس کتابخانه ازاقدامات چه کسانی بود ؟ 1- مادها (   ) 2- لیدی ها (    9 3-  سومری ها (   ) 4- آشوری ها (   )

27 )-  پایتخت لیدی چه شهری بود ؟ 1-  سارد (   ) 2-  اور (   ) 3-  نینوا (   )  4-  شوش (   )

28 ) –  اختراع الفبا توسط چه کسانی صورت گرفت ؟ 1-  سومری ها  (   ) 2 – آشوری ها (   ) 3- فنیقی ها (   ) 4-  لیدی ها(    )

29 ) - دولت ایلام توسط کدام حکومت سرنگون شدند ؟ 1- بابل (   ) 2-  مصر (   ) 3- آشور (   )4-  سومر (   )

30) –  سلسله ی هخامنشی توسط چه کسی تأسیس شد ؟ 1- کورش (   ) 2- داریوش (   ) 3-  خشایارشاه (    ) 4 – کمبوجیه (    )

31) – آخرین پادشاه هخامنشی که بود ؟ 1- اسکندر  (   ) 2- داریوش سوم (   ) 3- اردوان پنجم (    ) 4- آژی دهاک (     )

32 ) – جاده ابریشم از کجا آغازو به کجا می رسید  ؟

 1-   چین – دریای مدیترانه  (    ) 2- هند - دریای عمان  (   ) 3-  یونان – دریای سیاه  (   ) 4- ایران- دریای خزر  (    )

33 ) –  مهم ترین شهر سلوکیان چه نام داشت ؟1 –   هگمتانه (    ) 2-  صددروازه (    ) 3-  سلوکیه (    ) 4- شوش (     )

34 ) – در زمان کدام پادشاه اشکانی قلمرو اشکانیان بسیار وسعت یافت؟ 1- ارشک (   ) 2- اشک هفتم   (     ) 3- فرهاد دوم (    ) 4- مهرداد دوم (      )

35 ) –  درزمان اشکانیان زردشتی درکدام مناطق زندگی می کردند  ؟

 1- فارس – آذربایجان (   ) 2 – خراسان – همدان (     ) 3-  خراسان –  فارس (    ) 4- آذربایجان – ایلام (    )

36 ) – آخرین پادشاه اشکانی که بود ؟ 1- اردشیر بابکان (    ) 2- اردوان پنجم (    ) 3- ارشک (    ) 4-  مهرداد دوم (   )

37 ) –  مانی در زمان کدام پادشاه ساسانی آیین جدیدی آورد ؟ 1-  اردشیر (    ) 2-  شاپور اول (    ) 3-  خسرو پرویز (     )4 – بهرام گور (    )

38 ) –  حضرت عیسی (ع) در زمان کدام حکومت آیین خود را رواج داد ؟ 1-  ساسانیان (    ) 2-  هخامنشیان (    ) 3-  سلوکیان (    ) 4- اشکانیان (     )

39 ) – از طبقه ی اشراف یا بزرگان جامعه ساسانی نمی باشد . 1 -  پیشه وران (   ) 2-  دبیران (    ) 3-  جنگاوران (    ) 4-  موبدان (    )

40 ) – تیسفون پایتخت کدام سلسله است ؟ 1-  اشکانیان (     ) 2 -  ساسانیان (    )   3-  هخامنشیان (    ) 4-  سلوکیان (    )

41 )-  بهرام چوبین در زمان کدام پادشاه شورش کرد ؟ 1-  هرمز اول (   ) 2- خسرو پرویز (     ) - اردشیر (    ) 4- انوشیروان (     )

42 )- آخرین پادشاه ساسانی که بود ؟ 1- داریوش سوم (     ) 2- آژی دهاک (    ) 3-  خسرو پرویز (    ) 4-  یزدگرد سوم (    )

43 )- کدام پادشاه ساسانی نامه ی پیامبر (ص ) را پاره کرد ؟ 1-  اردشیر (    ) 2-  خسرو پرویز (     )3-  انوشیروان (   )4-  هرمز چهارم (    )

44 )- کدام یک ازاین سلسله بیشتر حکومت کردند ؟  1-  اشکانیان (     ) 2 -  ساسانیان (    )   3-  هخامنشیان (    ) 4-  سلوکیان (    )

45 ) –  این طبقه از جامعه ساسانی وظیفه اداره آتشکده ها را بر عهده داشتند ؟ 1-  پیشه وران (   ) 2- دبیران (    ) 3-  جنگاوران (    ) 4-   موبدان (    )

46)- امپراتور روم در زمان کدام پادشاه ساسانی تسلیم ایران شد ؟  1-  شاپور دوم (    ) 2-  انوشیروان (     )3-  شاپور اول (   ) 4-  خسرو پرویز (   )

47 ) – اردشیر بابکان کدام پادشاه اشکانی را شکست داد ؟ 1-  مهرداد اول (   ) 2-  فرهاد چهارم (   ) 3-  مهرداددوم (   )4 - اردوان پنجم (   )

48 ) –  نگهداری حساب ها و نوشتن نامه ها برعهده این طبقه ازجامعه ساسانی بود .  1 -  دبیران (   ) 2-  جنگاوران (   )  3- موبدان (   ) 4- کارگران  (   )

49 ) –  داریوش از چه کسی شکست خورد ؟ 1-  خشایار شاه (   ) 2- اسکندر مقدونی (   ) 3- کورش (   ) 4- ارشک (    )

50 ) – پایتخت زمستانی هخامنشیان چه نام داشت ؟1-  اکباتان (   ) 2-  تخت جمشید (   ) 3-   تیسفون (   ) 4- شوش (    )

51 ) – کدام پادشاه هخامنشیان را قدرتمند کرد ؟ 1- کورش (    ) 2-  داریوش(    ) 3-  کمبوجیه (   ) 4- داریوش سوم (   )

 

مهمترين وظيفه افراد قبيله چه بود ؟1-  آموزش كودكان (  )    3- يافتن مراتع جديد   (   )   3-  دفاع از قبيله(     ) 4-  تهيه غذا (       )  52- 

53- معروفترين پايتخت هخامنشيان چه نام داشت ؟ 1-  اكباتان(     )   2-   تخت جمشيد(   )   3-  شوش(    )  4-  هَكمتانه(     )

54-  اختراع پول توسط كدام قوم صورت گرفت ؟ 1- آشور (   )  2- فنيقيه(    )   3- ليدي (   )  4-   بابل (    )

55- مؤسس سلسله هخامنشيان چه نام داشت ؟1-   هخامنش(    )   2-   داريوش(   )   3-   اردشير(      )   4-   كوروش(      )

چه عاملي بيشتر از همه زندگي يكجانشينان را رونق بخشيد. شروع كشاورزي(  ) 2-  شروع دامپروري(  ) 3-  شروع خانه سازي(   )4-  دفاع از روستا  (  )   -56- 

57- نام پسر بزرگ كورش كه جانشين پدر گرديد چه بود ؟ 1كمبوجيه(    )   2-   برديا (    )   3-   گئومات (   )  4-  داريوش (   )

58-  داریوش سوم از چه کسی شکست خورد ؟ 1- خشایارشاه (   ) 2- اسکندر مقدونی (   ) 3- کورش (    ) 4- ارشک (    )

59-  پایتخت کشور ایلام کدام شهر بود؟ 1-  سارد(      )    2-  شوش(      )   3-  صور (        )  4-  تب (      )

60-   پس از سقوط کدام حکومت، مادها با کشورهای لیدی و بابل همسایه شد؟ 1-آشور (    ) 2-   ایلام (    )  3-  یونان (    ) 4-  فنیقیه(    )

61- كدام گزينه در مورد اشراف يا بزرگان صحيح است ؟

1- تعداد آنان خيلي كم بود (  )2 – بيش تر ثروت كشور را دراختيار داشتند (  ) 3-شغل هاي مهم را در اختيار داشتند  (  ) 4- هر سه مورد (   )

62- سياست اسكندر مقدوني چه بود ؟

1-  دوستي با افراد با نفوذ ايراني بود (     ) 2- دشمني با هخامنشيان  (     )

 2- دوستي با بزرگان و فرمان روايان ايراني بود (    ) 4- دشمني با مردم ايران بود (      )

63-  بازرگانان كشور ليدي با چه كشور هايي روا بط بازرگاني داشتند ؟

1- فنيقيه – آشور (     ) 2- سومر –  ايلام (       ) 3- يونان - فنيقيه (     ) 4- يونان - ايلام (      )

 64- هم زمان با سكونت سومري ها در كنار رود دجله و فرات ، در ......... نيز گروهي ازكوچ نشينان در كنار رود نيل ساكن شدند  .

1- مصر (    ) 2- ايلام (      ) 3- سومر (       ) 4- آشور (      )

                                                    65-  با تاسيس كدام سلسله امور ديني زردشتيان  بسيار منظم شد ؟    1- ساساني (   ) 2- اشكاني (    ) 3- سلوكي (    ) 4- هخامنشي (    )

·         شهرهای کهن جیرفت و سوخته هم زمان با شهرهای کجا به وجودآمده اند .  1 ) بابل  (    )    2 )  بین النهرین (    )   3 ) مصر (    ) 4 )  یونان  (     )  -66

67- مردم ارمنستان در دوره ي ساسانيان بيش تر چه ديني داشتند ؟1- مسيحي (  ) 2-  زردشتي (   ) 3 –   بودايي (‌‌‌‌‌‌‌    ) 4-  مانوي (‌‌    )

68-  در حالي كه مادها دچار اختلاف شده بودند، چه كساني بر ضد آنان قيام كردند ؟ 1- آشوري ها (   ) 2-  پارس ها (‌‌  ) 3-  بابلي ها (  ) 4- پارت ها (   )

69-   چرا عده اي از آريايي ها فلات ايران را براي سكونت انتخاب كردند؟

 1- به علت وسعت و چرا گاه هاي فراوان (      )                                                 2- به دليل وجود كوه هاي بلند ورود هاي پر آب (      )

3- چون به خوبي مي شد از آن در برابر بيگانگان دفاع كرد(     )               4- هر سه مورد (   )

70-   در زمان ساسانيان موبدان زردشتي به افزايش پيروان كدام دين اعتراض كردند؟ 1- بودايي (    ) 2- مسيحي (   )3 – مانوي (    ) 4- هر سه مورد (      )

71-    كدام جمله در مورد كوچ نشينان درست نيست ؟

1- كوچ نشينان به دسته هاي كوچكي كه قبيله ناميده مي شدند ، تقسيم مي شدند  (     )    2-  افراد هر قبيله با يكديگر خويشاوند بودند (      )

 3- مهم ترين ويژگي هاي زندگي قبيله اي داشتن اتحاد و همكاري است (     )  4  - قبيله ها همواره با خطر هاي گوناگوني روبه رو بودند (       )

 

گروه علوم اجتماعي شهرستان  ازنا-  بيات

سوالات تستی علوم اجتماعی(آغازین)-

نام و نام خانوادگی            نام کلاس     سوالات تستی علوم اجتماعی(آغازین)-  پایه اول راهنمایی – 1390 (نمره منفی دارد)

تاریخ اول (20 سوال 15 دقیقه )

1- كدام گزينه در مورد اشراف يا بزرگان صحيح است ؟

1- تعداد آنان خيلي كم بود (  ) 2 – بيش تر ثروت كشور را دراختيار داشتند (  ) 3- شغل هاي مهم را در اختيار داشتند  (  ) 4- هر سه مورد (   )

2- سياست اسكندر مقدوني چه بود ؟

1-  دوستي با افراد با نفوذ ايراني بود (    ) 2- دشمني با هخامنشيان  (    ) 3- دوستي با بزرگان و فرمان روايان ايراني بود (    ) 4- دشمني با مردم ايران بود (      )

3-  بازرگانان كشور ليدي با چه كشور هايي روا بط بازرگاني داشتند ؟ 1- فنيقيه – آشور (     ) 2- سومر –  ايلام (       ) 3- يونان - فنيقيه (     ) 4- يونان - ايلام (      )

 4- هم زمان با سكونت سومري ها در كنار رود دجله و فرات ، در ..... نيز گروهي ازكوچ نشينان در كنار رود نيل ساكن شدند  . 1- مصر (   ) 2- ايلام (    ) 3- سومر (     ) 4- آشور (    )

5-  با تاسيس كدام سلسله امور ديني زردشتيان  بسيار منظم شد ؟    1- ساساني (   ) 2- اشكاني (    ) 3- سلوكي (    ) 4- هخامنشي (    )

6 - شهرهای کهن جیرفت و سوخته هم زمان با شهرهای کجا به وجودآمده اند .  1 ) بابل  (    )    2 )  بین النهرین (    )   3 ) مصر (    ) 4 )  یونان  (     )

7- مردم ارمنستان در دوره ي ساسانيان بيش تر چه ديني داشتند ؟1- مسيحي (  ) 2-  زردشتي (   ) 3 –   بودايي (‌‌‌‌‌‌‌    ) 4-  مانوي (‌‌    )

8-  در حالي كه مادها دچار اختلاف شده بودند، چه كساني بر ضد آنان قيام كردند ؟ 1- آشوري ها (   ) 2-  پارس ها (‌‌  ) 3-  بابلي ها (  ) 4- پارت ها (   )

9-   چرا عده اي از آريايي ها فلات ايران را براي سكونت انتخاب كردند؟

 1-   به علت وسعت و چرا گاه هاي فراوان (   )  2- به دليل وجود كوه هاي بلند ورود هاي پر آب (   ) 3- چون به خوبي مي شد از آن در برابر بيگانگان دفاع كرد (   )  4- هر سه مورد (   )

10-   در زمان ساسانيان موبدان زردشتي به افزايش پيروان كدام دين اعتراض كردند؟ 1- بودايي (    ) 2- مسيحي (   )3 – مانوي (    ) 4- هر سه مورد (      )

11-    كدام جمله در مورد كوچ نشينان درست نيست ؟

1- كوچ نشينان به دسته هاي كوچكي كه قبيله ناميده مي شدند ، تقسيم مي شدند  (     )    2-  افراد هر قبيله با يكديگر خويشاوند بودند (      )

 3- مهم ترين ويژگي هاي زندگي قبيله اي داشتن اتحاد و همكاري است (     )  4  - قبيله ها همواره با خطر هاي گوناگوني روبه رو بودند (       )

12- کدام پادشاه ساسانی نامه ی پیامبر (ص ) را پاره کرد ؟ 1-  اردشیر (    ) 2- انوشیروان (     )3-  خسروپرویز (   )4-  هرمز چهارم (    )

13- کدام یک ازاین سلسله بیشتر حکومت کردند ؟  1-  اشکانیان (     ) 2 -  ساسانیان (    )   3-  هخامنشیان (    ) 4-  سلوکیان (    )

14- امپراتور روم در زمان کدام پادشاه ساسانی تسلیم ایران شد ؟  1-  شاپور دوم (    ) 2-  انوشیروان (     )3-  شاپور اول (   ) 4-  خسرو پرویز (   )

15 –  اردشیر بابکان کدام پادشاه اشکانی را شکست داد ؟ 1-  مهرداد اول (   ) 2-  فرهاد چهارم (   ) 3-  مهرداددوم (   )4 - اردوان پنجم (   )

16)-  ازافتخارات مردم قبیله بود. 1 – دامداری (   ) 2- کشاورزی (   ) 3- جنگاوری (    ) 4-  یکجانشینی (    )

17)-  پایتخت کشورآشور چه نام داشت ؟ 1-  شوش (      )2- نینوا (   ) 3-  اور (       ) 4-  تب (      )

18)- تأسیس کتابخانه ازاقدامات چه کسانی بود ؟ 1- مادها (   ) 2- لیدی ها (    9 3-  سومری ها (   ) 4- آشوری ها (   )

19)-  دوران تاریخی زندگی انسان از چه زمانی آغاز شد ؟ 1  - کشف آتش (   ) 2- مهاجرت آریایی ها (   ) 3- اختراع الفبا (   ) 4- اختراع خط (   )

20 ) –  نگهداری حساب ها و نوشتن نامه ها برعهده این طبقه ازجامعه ساسانی بود .  1 -  دبیران (   ) 2-  جنگاوران (   )  3- موبدان (   ) 4- کارگران  (   )

جغرافیا اول (20 سوال 20 دقیقه )

21 )–  سرزمين پست و همواري كه از آبرفت رودهابه وجود آمده است ...... گويند.  1- فلات (   )2-   جلگه (   )3-  خاورميانه (   ) 4-  هيچ كدام

22 )– خاورميا نه محل اتصال چه قارهايي است ؟1-  آسيا (   ) 2-  اروپا (   ) 3-  آفريقا (   ) 4-  هر سه مورد (   )

23 )– كشورآفريقايي كه جزء خاورميانه است ؟ 1 -  تركيه (   )2- كويت (   ) 3- مصر (   ) 4-  عراق (   )

24)- مهم ترين رود دامنه ي شمالي البرز چه نام دارد ؟ 1- كرج (    )  2 – جاجرود (    ) 3-  سفيد رود  (    )  4- اترك  (   ‌‌‌  )

25 )-  بلند ترين قله ي ايران كدام ا ست  ؟ 1 – زرد كوه  (   ) 2-  دماوند  (    )3- دنا  (     ) 4-  بينالود (    )

26)-  كدام مورد از  رود هاي پر آب زاگرس مرطوب اند ؟ 1 – كرخه  (      ) 2- دز (    ) 3- كارون  (   ) 4- هرسه مورد  (     

27 )- عامل رشد جمعيت شهر ها كدام است ؟

1- مهاجرت از روستا به شهر (    )         2- مهاجرت ازشهر به روستا (     )        3–  مهاجرت از روستا به روستا (      )       4- مهاجرت ازشهر به شهر(      )

28)- پر جمعيت ترين شهر ناحيه ي كوهستاني چه شهري است ؟ 1- تهران (    )  2-  زنجان  (     )  3-  اراك  (     )  4-   تبريز   (      )

29)- كدام شهرصنعتي است ؟ 1-  همدان  (    )  2-  بيجار  (    )  3- زنجان (  ) 4- شهر كرد (‌   )

30 )- در كدام سرزمين از تراكم جمعيت كاسته مي شود ؟ 1- كوهپا يه ها 2- جلگه ها (    ) 3- دامنه ها (    )  4- موارد 1و 3 صحيح است  (‌     )

31 )- درناحيه ي خزري كدام سرزمين جمعيت بيشتري راجذب كرده است ؟

1- سرزمين هاي كم ارتفاع (    )   2- سرزمين هاتي دره اي (    ) 3- كوهپايه ها (    )4-  سرزمين هاي آ برفتي (    )

32) –  در كوه هپايه هاي البرزوزاگرس كدام آب وهوا وجود دارد؟1-  بياباني داخلي (  ) 2- بيابان كناره اي (  )3- بياباني دامنه اي (  ) 4- نيمه بياباني (   )

33) –  به آب وهواي نيمه بياباني چه مي گويند ؟ 1-   بياباني داخلي (    ) 2-  بياباني كناره اي 4 – بیابانی مرکزی   (     ) 3- كوه پايه اي (     )

34 )-  زاينده رود به كجا مي ريزد؟ 1-  جازموريان (   ) 2-  باتلاق گاوخوني (    )2- هامون (    ) 4- مسيله (    )

35)-  جرا رودهاي ناحيه بياباني اغلب شورهستند؟1-  به علت عبور از نمك زار ها (    ) 2- به علت عبور از بيابان ها (    ) 3- به علت كمبود بارش (    ) 4- به علت گرمي زياد (     )

36 )- جلگه گيلان از آبرفت چه رودي به وجود آمده است ؟1- هراز (   ) 2- بابل (    ) 3- سفيدرود (     ) 4- گرگان (     )

37 )– ناحيه خزري به طور كلي .....و..... است . 1- معتدل وسرد (    ) 2- گرم و مرطوب (   ) 3- سرد و خشك (   ) 4- معتدل و مرطوب (     )

38) -  مهم ترين عاملي كه برآب و هواي ناحيه كوهستاني اثر مي كند ؟ 1 – سرما (  ) 2- ارتفاع (   ) 3 – درجه حرارت (     ) 4 – گرما (    )

39)- كدام قله آتش فشاني نيست ؟ 1- بينالود (   ) 2-  سهند (   ) 3- دماوند (   ) 4- سبلان (    )

40)- اختلاف دماي شب و روز مربوط به كدام آب و هوا است ؟1-  بياباني داخلي (    ) 2-  كوهپايه اي (    )3- نيمه بياباني (     ) 4- بياباني كناره اي (    )

اجتماعی اول (20 سوال 15 دقیقه )

41)- كدام گزينه صحيح است ؟

1-  انسان قادرنيست با محيط پيرامون خود ارتباط برقرار كند (    )          2 - ما با ايجاد رابطه به ديگران احتياجي نداريم (    )                                                                                                                 3-  ما بدون تأمين نياز ها يمان قادر به ادامه زندگي نيستيم (    )             4- ما بدون رابطه مي توانيم نياز ها ي خود را رفع كنيم (    )

42)-  اعضای خانواده می کوشند تا نیازهای  ... و  .....  یکدیگر را رفع کنند .  1- عاطفی و اقتصادی (   ) 2- مادی و غیرمادی (   ) 3- روحی و روانی (   ) 4-  اجتماعی و سیاسی (    )

43)- مهم ترين فعا ليت دروني خانواده چيست؟ 1- تأمين نياز هاي مادي خانواده (   ) 2-  مراقبت و تربيت فرزندان (   )3- بازی کردن با فرزندان (    )  4- آ موزش فرزندان (    )  

44)- کدام یک از وظایف  مربوط به مادر در خانواده عشایری است ؟ 1- نظافت منزل (    ) 2- پختن غذا (     ) 3- خرید وسایل مورد نیاز خانواده (     ) 4- آماده کردن صبحانه (     )

45)- کدام گزینه در وظایف مادر و دختر عشایری مشترک است ؟ 1-  دوشیدن گوسفندان (   ) 2-  نگهداری از فرزندان (   )  3- پختن غذا (   ) 4- نظافت منزل (    )

46)- ما انسان ها برای بهتر زندگی کردن با اطرافیان خود  ...... می کنیم . 1- همکاری (    ) 2-  مشورت (    ) 3- احساس مسوليت (    )  4- تحمل سختی ها و مشکلات (    )

47) –زيبايي وكمال جزءكدام يك ازنيازها مي باشد؟1- هم مادي وهم غيرمادي( ) 2- مادي( )3- غير مادي( )4- هيچ كدام ( )

48)- نياز به دانستن از كدام نياز ها است ؟ 1- مادي (   )   2- غيرمادي (   )‌3- مادي وغير مادي (   ) 4- هيچ كدام  (   )‌

49)-  كدام گزينه موجب موفقيت گروه مي شود ؟ 1 - انجام نقش هاي خود در گروه (      ) 2- همكاري (   ) 3-  احساس مسوليت (   ) 4- گزينه 2 و 3 صحيح است (    )

50 ) -كدام گزينه جز ويژگي هاي گروه دوستي نیست ؟‌1-  اعضاي آن زياد است (   ) 2- باهم  صميمي هستند (  ) 3- نسبت به هم وفاداراند (   ) 4- درفعاليت ها به هم كمك مي كنند (   )

51 )-  شركت در گروه محلي ..... ؟ 1 - اجباری است  (‌‌‌‌  ) 2- داوطلبانه نيست (     ) 3- داوطلبانه است (    ) 4-   اختیاري است (     ) 

52)-  بسيج يك گروه ....است ؟ 1-  دوستي (    ) 2- داوطلبانه (    ) 3-   محلي (    ) 3- مدرسه اي (    )

53)  - آن ها به دنبال خواسته هاي خود نبودن و تلاش براي رفع نيازهاي ساير اعضاي خانواده را ...... مي گويند .

  1-  همكاري (      ) 2- از خود گذشتگي (      ) 3-  ازجان گذشتگي (      ) 4- احساس مسوليت (      )

54)-  قرار دادن وسایل و اشیارا در جای مخصوص خود چه نام دارد ؟1  - احساس مسئولیت  (      )  2- همکاری (     ) 3-  نظم (     )  4- نقش (   )

55)-  كدام گزينه غلط است ؟‌

1 -  خانواده و گروه دوستي روابط عاطفي ندارند (‌    )        2- درخانواده اعضاي گروه زياد ودرگروه دوستي اعضاي گروه كم است (       )                                                                                           3  -  خانواده وگروه دوستي درمشكلات به يكديگر كمك می کنند (      )        4 -  اعضاي گروه خانواده كم است (       )

56 )- وظايف اعضاي خانواد در برابر مشكلات چيست ؟ 1- مقاومت (   ) 3- تلاش براي رفع آن ها  (   ) 3-  تلاش براي حل مشكل (   ) 4-  مشورت با ديگران (   )

57 ) - خانواده برای رسیدن به هدف های خود به ........ نیاز دارد .        1 )   رهبر   (      )       2  )   برنامه  (       )       3 )    نظم  (       )         4 )  همکاری  (          )

58) - کدام یک از موارد زیر جزء ویژگی های خانواده است . 1) به یکدیگر وابسته اند (    )  2 )   یک واحد را تشکیل می دهند (    )  3 )  هدف مشترک دارند  (    ) 4 ) همه ی موارد  (     ) 59 ) –  افراد باعمل کردن به نقش های خود درخانواده کدام کار را انجام داده اند .  1 )   دوستی   (      )       2  )   محبت  (       )       3 )    رابطه  (       )         4 )  همکاری  (          )

60) – کدام گزینه فایده مشورت است . 1-  انتخاب بهترین نظر (   )2-  دوری از خود رأی (   ) 3- ایجاد محبت و علاقه (    ) 4-  هر سه مورد (    )

نام و نام خانوادگی             نام کلاس                                                    پاسخ نامه سوالات تستی علوم اجتماعی -  پایه اول راهنمایی - 1390

4	3		2		1		ردیف		4		3		2		1		ردیف		4		3		2		1		ردیف
							41										21										1
							42										22										2
							43										23										3
							44										24										4
							45										25										5
							46										26										6
							47										27										7
							48										28										8
							49										29										9
							50										30										10
							51										31										11
							52										32										12
							53										33										13
							54										34										14
								55										35										15
								56										36										16
								57										37										17
								58										38										18
								59										39										19
								60										40										20

            نمره تاریخ                                                                                نمره جغرافیا                                                                                نمره اجتماعی 

 

نام و نام خانوادگی               نام کلاس     سوالات تستی علوم اجتماعی(آغازین)-  پایه دوم راهنمایی- 1390(نمره منفی دارد)

تاریخ  دوم (20 سوال 15 دقیقه )

1- قلمرو خلافت عباسیان درچه قرني بسيار وسيع شده بود ؟  1-  قرن پنجم هجري (    )     2-  قرن چهارم هجري (      )    3-  قرن سوم هجري (      )     4-  قرن دوم هجري (     )

2- پس از پيروزي بر غزنويان ، بقاياي حكومت آل زيار رابرانداخت و حكومت شاهزادگان آل بويه را منقرض نمود ، ازاقدامات چه كسي است ؟                                                                                                                                                                                                                               1- آلب ارسلان (    )               2-  سلطان  ملكشاه (     )               3-  سلطان سنجر  (    )          4-  طغرل (    ) 

 3- حكومت سامانيان توسط چه حكومتي ودر چه قرني به پايان رسيد ؟  1-آل بويه –  اوايل قرن چهارم هجري (    )      2- آل زيار-  اوايل قرن سوم هجري                                                                                                                3-  آل افراسياب –  اواخر قرن چهارم هجري  (    )                          4- آل زيار –  اوايل قرن چهارم هجري (     )

4-  مازيار در كجا قيام كرد ؟  ا1 - طبرستان (      )  2- آذربايجان (    ) 3-   مازندران (     ) 4-   موارد الف و ج (    )

5- كدام شهريكي از مهم ترين  مراكز علمي درزمان ايلخانان بود؟  1-  بغداد (    ) 2-  نيشابور (     ) 3-  مراغه (       ) 4-  اصفهان (     )

6- ابوسعيد چه نسبتي با غازان خان داشت ؟1-  برادرزاده اش (     )  2-  برادرش (   )3-  فرزندش (     )  4- نو ه اش (    )

7- حكومت ايلخانان درچه قرني وسالي منقرض شد؟   

 1- اواسط قرن هفتم سال 736 ه . ق (     )      2- اويل قرن هشتم سال 656 ه . ق (    )      3-  اواخر قرن هفتم سال 656 ه . ق (    )   4-  اواسط قرن هشتم سال 736 ه . ق  (    )

8- كدام گزينه از ميراث هاي معماري ايرانيان محسوب مي شود؟1-   سفال گري (     )  2-  كاشي كاري (     )  3-   كاروان سرا (      )   4-   صنايع فلزي (      )

9-   چه سرزميني از قلمرو سلطان محمود غزنوي به حساب مي آمد؟1-  شيراز (فارس )   2-   آذربايجان (    )  3-   طبرستان (    )  4-   سيستان (     ) 

10-   كدام يك از وقايع زير مربوط به دوران خلافت هارون الرشيد است ؟

1-   قيام المقنع (   )  2-   خارج شدن شمال افريقا از دست عباسيان (    )     3-   قتل ابومسلم خراساني (    )    4 -   رضايت شيعيان ا ز عباسيان (    ) 

11 –  اين فرمانروا توانست بغداد رافتح كند وخليفه را به زندان افكند ؟ 1 -   احمد (    )       2-   علي (    )        3 -   حسن (    )       4-   عضدالدوله (     )

12-  خوارج كدام جنگ را به راه انداختند؟  1- جنگ نهروان (      ) 2- جنگ جمل  (     ) 3-  جنگ صفين (     )  4- جنگ جمل وصفين (     )  

13- حكومت آل زيار توسط چه گساني از ميان رفت ؟1- طاهر يان (         ) 2- سامانيان (        ) 3- سلجوقيان (    )  4- علويان (     )

14- حماسه ي عاشورا در چه سالي اتفاق افتاد ؟ 1- 23 هجري (    ) 2- 123 هجري (    ) 3- 60 هجري (    ) 4- 61 هجري (     ) 

15- شهر آمل مركزكدام حكومت بود ؟ 1- طاهريان (    ) 2- سلجوقيان (  )3- علويان (      ) 4- صفاريان (   )

16)-  در زمان عمر كدام سرزمين يكي از پايگاه هاي مهم روميان بود ؟         1-  ايران  (    )         2-  شام (    )     3-  مصر (    )             4-  لبنان و فلسطين  (     ) 

17 )-مناره مسجد جامع ساوه از آثار كدام دوره  مي باشد ؟  1)  - ايلخانان (     )    2)-  سلجوقيان (     )                3) -  غزنويان (     )         4) - خوارزمشاهيان (     ) 

18)-  مشركان چه كسي را براي بازگشت مسلمانان نزد پادشاه حبشه فرستادند ؟ 1-  ابوجهل  (    ) 2-  ابولهب (     ) 3-   عمروعاص (    ) 4 – ابوسفيان (       )

19)-  الف- معاویه در زمان   ........  حکومت  شام را دردست داشت و.......... او را برکنار کرد . 

ابوبکر -  امام حسن (ع)   (   ) 2-  عمر –  پیامبر (ص) (    ) 3- یزید –  امام حسین(ع)  (   )  4- عثمان –   امام علی(ع)  (    )

20)-  سرانجام با تصرف ....... به دست .......حکومت عباسیان منقرض شد . 1- کوفه –  طاهریان (    ) 2- بصره –  بنی امیه (     ) 3- دمشق-  صفاریان  (     ) 4- بغداد –   مغولان (     ) 

جغرافیا دوم (20 سوال 20 دقیقه )

21- بیش تر خشکی ها در کدام نیم کره قرار دارند ؟ 1- جنوبی (     ) 2- شمالی (     ) 3- شرقی (     )4- غربی  (     )

22- کدام قاره به طور کامل در نیم کره شمالی است ؟1- آسیا (     )2-  امریکا (     ) 3 - افریقا (     )4-  اروپا  (     )

23- بیابان های مهم آسیا چند تا است ؟ 1-3 بیابان (   ) 2-4 بیابان (   ) 3-2 بیابان(    ) 4-  5 بیابان (    )

24- چرا در نواحی مرتفع فلات تبت و هیمالیا جمعیت کم است ؟ 1- سرمای طاقت فرسا (   ) 2- کم بودن زمین کشاورزی (  ) 3-مشکلات حمل و نقل (   ) 4- هر سه مورد (   )

25- اولین سرشماری ایران در چه سالی بوده است ؟  1- 1335   (   )  2-  1325   (   ) 3- 1345   (   ) 4-  1375   (   )

26- افریقا به وسیله چه دریایی از آسیا و چه دریایی از اروپا جدا شده است ؟

 1- دریای سیاه –  دریای مدیترانه (   )2- دریای مازندران-   عمان (   )  3-  دریای سرخ-  دریای مدیترانه (   ) 4 - دریای سرخ – دریای سیاه (    )

 27- قله های مرتفع افریقا کدامند ؟  1-کنیا (   ) 2- کوه های اطلس (   ) 3- کلیمانجارو (    ) 4-  موارد 1و3 (   )

28- زمستان های سرد و طولانی با بارش سنگین برف ویژگی کدام آب و هواست؟ 1- قطبی (   ) 2-  مدیترانه ای (   ) 3- سرد (    ) 4- اقیانوسی (    )

29- اسکاندیناوی و ایسلند چه نوع آب و هوایی دارند ؟ 1-  متغیر (    ) 2- قطبی (    ) 3- سرد (    ) 4- اقیانوسی (    )

30 -  بیش تر جنگل های اروپا از چه نوعی است ؟1- چمن زار (    ) 2- توندرا (     ) 3- جنگل های مخروطی (    ) 4- جنگل های پهن برگ (     )

31- عامل رشد جنگل اروپا چیست ؟ 1-  باران (    ) 2- رطوبت کافی (    ) 3- خاک مساعد (    ) 4- هر سه مورد (    )

32- کدام یک از باد های اروپا از اقیانوس اطلس می وزند ؟ 1- اروپای مدیترانه ای (   ) 2- اروپای شمالی ومرکزی(  ) 3- اروپای غربی وجنوبی (  )4- اروپای جنوبی ومرکزی (   )

33- تا چند سال پیش استرالیا و جزایر اقیانوس آرام را اقیانوسیه می گفتند ؟1- 50 سال (     )   2-    40 سال (      )    3-   30 سال (     ) 4-    20 سال (     )

34- بیش تر سرزمین استرالیا را ......تشکیل می دهند ؟1- بیابانه های سردوخشک (  ) 2- بیابان های گرم ومرطوب(  ) 3- بیابا های  گرم و خشک(  ) 4- بیابان های معتدل  ومرطوب(  )

35- موجودات ریزوآبزی که طعمه ی کریل ها هستند کدامند ؟ 1- جلبک (   ) 2- خزه (   ) 3- پلانگتون (  )4-  پنگوئن (  )

36) – کشورهای "سوئد، فنلاند ، نروژ"و" اسپانیا ،پرتغال"به ترتیب در کدام  شبه جزیره اند .

1) –  ایبری –  اسکاندیناوی (    ) 2 ) –  اسکاندیناوی- ا یبری(    )  3) –  بالکان –    ایتالیا (    ) 4 ) –  ایتالیا-  بالکان (    )

37) – کدام زبان ها ریشه ی ژرمنی دارند . 1- آلمانی انگلیسی (   ) 2- روسی لهستانی (   ) 3- ایتالیایی اسپانیایی (   )4-  روسی فرانسوی (   )

38)- از مهمترین منابع زیر زمینی  در یای شمال به شمار می رود . 1 )–  طلا  (    )   2)- زغال سنگ (    )    3)- مس   (    )   4)- نفت (    )

39)- به پر آب ترین رود جهان معروف است ؟ 1)  –  می سی سی پی  (    )    2) - دارلینگ   (    )  3)-  آمازون  (    )    4)- دانوب   (    )

40)- بیابان معروف امریکای شمالی است . 1)  – صحرای گبی(    )  2) - نوادا (    )  3)- صحرای بزرگ (    )   4)- آتاکاما  (    )

اجتماعی دوم (20 سوال 15 دقیقه )

41)-  این نوع سپرده به دارندگان آن ها جوایز نقدی و غیر نقدی می دهد .

1-  سپرده  جاری (         )  2-    سپرده سرمایه گذاری   (        ) 3  -   سپرده کوتاه مدت  (       )    4-   سپرده پس انداز (       )                                                             

42) – کالای واسطه ای یونان قدیم  .......است .1) - ماهی خشک شده  (   )       2) -  گوسفند (   )        3) –  صدف (   )       4) –  پوست (   )

43) -  راهنمایی ورانندگی برای خدمت به مردم و ایجاد  ..... درجامعه به وجود آمده است . 1-  نظم (   )    2 - رفتاراجتماعی  (   )  3 –   نیروی انتظامی(    ) 4 –  سلامت جامعه  (    )

44)- كدام موردويژگي گروه است  ؟ 1- روابط متقابل (  ) 2- فعاليت هاي مشترك (   ) 3- روابط پايدارومنظم  (  ) 4- هر سه مورد (  )

45)-  اگر پدر يا مادر شماكارمند اداره باشد جزءكدام گروه مي باشند ؟  1- گروه نخستين (   )2 - گروه دومين (    )3-  گروه اداري (     ) 4- گروه كارمندان (    )

46)- اولين گروهي كه انسان ها به دور آن جمع شده اندچه نام دارد؟1- خانواده (   )2- قبيله (   )3- شهر(   )4- روستا (  )

47)- کدام موسسه از رفت آمدوسایل نقلیه دودزاوآلوده کننده  هوا ومحیط زیست جلوگیری می کند؟1)راهنمایی ورانندگی(    )    2)شهرداری (    )       3)سازمان محیط زیست(    )    4)شرکت واحد(    )

48)-  شماره گذاری وسایل نقلیه از وظایف کدام یک ازموسسات است؟1)شهر داری(    )          2) نیروی انتظامی(    )             3)راهنمایی ورانندگی (    )            4)محیط زیست(    )

49)- همه ي كارهايي كه ما براي تهيه كالاهاي مورد نياز خود انجام مي دهيم....... هستند . 1- مبادله مستقيم (  ) 2- فعاليت هاي اقتصادي (  ) 3- مبادله (  ) 4- مبادله غير مستقيم (   )

50 )– با استفاده ازکدام پست  می توان در زمان کوتاه تصویر سند یا نامه را همزمان به شهر دوری فرستاد .

 1 )-  پست اکسپرس  (     )   2 )-   پست تصویری (     )    3 ) -   پست سفارشی  (     )   4 ) -  پست پیشتاز (     )

51) -  در ابتدا چه نقشی بر روی تمبرها زده می شد؟الف)- منظره ها(    )               ب)- پادشاهان (    )             ج)- وقایع تاریخی  (    )        د)- شخصیت ها(    )

52) –  نظازت بر ساختمان سازي مردم، ازوظايف كدام موسسه است؟1- بيمه (   )   2- شهرداري  (  )    3 –  راهنمايي و رانندگي (    )   4- بانك (      )

53)- بیشتر اعضای سازمان هلال احمررا چه کسانی تشکیل می دهند؟ا1)- پرستاران (    )             2) - دانشجویان   (    )           3)- دانش آموزان(    )                 4)- جوانان(    )

54)- كدام يك از اين گروه هاجزء گروه هاي نخستين به شمار مي آيد؟1)- دانشگاه (       )  2)- خانواده ودوستان (       ) 3 )–  مدرسه (      )   4)-  كاركنان اداره (     )

55)- انسان ها چگونه مي توانند پيچيده ترين مفاهيم واحساسات رابه ديگران منتقل مي كند؟                                                                                              

1- به وسيله غريزه (       )   2 –  به وسيله زبان (      )  3 -  به وسيله تفكر قوي خود (       ) 4- به وسيله نمادهاو نشانه ها (       )

56)– کدام مورد ازخدمات اداره پست نمی باشد .

1 )- دریافت عوارض شهرداری (      ) 2)- توزیع نتایج آزمایشگاه (  )3)- ثبت نا م زمون سراسری(   ) 4)- قبول اشتراک تمبرهای یادگاری (   )

57)- امروزه هر موسسه مي كوشد تا نيازهاي...... و  ..... مردم را برطرف كند.)1- فردي و جمعي(   ) 2 )- فردي و اجتماعي (   )   3) - جمعي و فرهنگي(   ) 4)- عاطفی اقتصادی (   )

58)- يكي از مهمترين چيزهايي كه محيط زندگي ما را آلوده مي كند.1) -  دود اتومبيل (   )       2)-  رعايت نكردن نظافت(   )         3) - دودكش خانه (   )           4) -  زباله ها (    )

 

59)- كدام مورد جزو مهم ترين وظايف بانك است؟ 1)-  پرداخت وام   (   )      2)- دريافت سپرده  (   )              3)-  فروش ارز   (   )           4)- ارائه انواع چك(    )

 

60) -  اداره ی راهنمایی ورانندگی بخشی از ........... کشور ما به حساب می آید.1) -  نیرو های انتظامی(    )     2)- شهرداری   (    )        3)-  پست     (    )           4)-  هلال احمر(    )

نام و نام خانوادگی             نام کلاس                       پاسخ نامه سوالات تستی علوم اجتماعی -  پایه دوم راهنمایی - 1390

4	3		2		1	ردیف	4	3	2	1	ردیف		4		3	2	1	ردیف
						41					21							1
						42					22							2
						43					23							3
						44					24							4
						45					25							5
						46					26							6
						47					27							7
						48					28							8
						49					29							9
						50					30							10
						51					31							11
						52					32							12
						53					33							13
						54					34							14
						55						35						15
						56						36						16
						57						37						17
						58						38						18
						59						39						19
						60						40						20

                 نمره تاریخ                                                                            نمره جغرافیا                                                                                نمره اجتماعی 

ویژه نامه مقیاس نقشه و مسائل آن

ویژه نامه مقیاس نقشه و مسائل آن

جغرافیای سوم راهنمایی                                     ویژه دبیران علوم اجتماعی راهنمایی

مقیاس نقشه:   نقشه هایی مفید است که دارای مقیاس باشند . زیرا در این نقشه ها امکان محاسبه های فاصله های واقعی بر روی زمین و اندازه گیری از روی نقشه وجود خواهد داشت . بنابراین در هر نقشه باید مقیاس آن به طور واضح مشخص گردد. مقیاس نسبت اندازه واقعی روی زمین به اندازه ترسیمی بر روی کاغذ را مقیاس گویند.. مقیاس نقشه را می توان به سه صورت نشان داد :
 1- مقیاس توضیحی ( جمله ای ) : که در یک عبارت به صورت جمله بیان می شود . مثل عبارت " یک سانتیمتر برابر یک کیلومتر است .
2-   مقیاس خطی 3- مقیاس کسری به علت کاربرد بیشتر مقیاس کسری در کتب درسی با مثال هایی به توضیح بیشتر این مقیاس می پردازیم :
این روش از طریق بیان کردن ارتباط بین مقیاس نقشه و مقدار واقعی آن در روی زمین صورت می گیرد . این ارتباط به صورت یک کسر نشان داده می شود . اگر چه این مقیاس به نام مقیاس کسری معروف شده است اما معمولا به شکل یک نسبت نوشته می شود . برای مثال نمایش کسری 100000 : 1 به صورت نوشت . اگر طول و عرض نقشه در عدد 100000 ضرب شود اندازه های واقعی آن به دست می آید . در این نقشه ، یک سانتیمتر از نقشه برابر 100000 سانتی متر بر روی زمین یا 1000 متر و یا یک کیلومتر است .
مثال 1 :اگر 4 سانتی متر از نقشه ای ، 400 متر در روی زمین را نشان دهد ، نمایش کسری آن چقدر است ؟
4 سانتی متر ، 400 متر راروی زمین نمایش می دهد .(واحد های اندازه گیری باید همجنس شود . یعنی تغییر متر به سانتیمتر لازم است .(
بنابراین 4 سانتی متر ، 4000 سانتی متر را نشان می دهد . و یک سانتی متر 1000 سانتی متر را نشان می دهد ، پس نمایش کسری برابر 1000 :1 خواهد بود .
مثال 2 : اگر 50 سانتی متر بر روی نقشه 10 کیلومتر بر روی زمین را نشان دهد ، نمایش کسری آن چقدر خواهد بود ؟
50 سانتی متر 10 کیلومتر را نشان می دهد ( واحد ها باید یکی شود.)
50 سانتی متر نقشه 1000000 سانتی متر را روی زمین نمایش می دهد . یک سانتی متر نقشه ، 20000 سانتی متر روی زمین را نشان می دهد . پس نمایش کسری برابر 20000 : 1 خواهد بود .
مثال3 : اگر مقیاس نقشه ای 1:50000 باشد ، یک فاصله 2 سانتی متری روی نقشه ، مقدار واقعی آن در روی زمین چند متر خواهد بود ؟ در این مثال مقیاس نقشه داده شده است و فاصله روی نقشه نیز آورده شده پس باید فاصله حقیقی یا روی زمین را بدست آوریم .
یک سانتی متر روی نقشه برابر است با 50000 سانتی متر روی زمین پس 2 سانتی متر روی نقشه چقدر روی زمین است ؟ از طریق تناسب جواب به دست آمده می شود یعنی 2 در 50000 ضرب می شود100000سانتی متر یا 1000 متر و یا 1 کیلومتر است.

هر نقشه دارای مقیاسی است . مقیاس نقشه نسبت میان فاصله روی نقشه به فاصله ی حقیقی آن بر روی زمین است . مقیاس نشان دهنده نسبتی است میان طول های حقیقی در روی زمین با همان طول  ها در روی نقشه . معمولا این مقیاس را به صورت کسری نشان می دهند که صورت کسر عدد یک و مخرج نسبت است  یعنی یک عدد متغیر .

                          فاصله ی مستقیم واقعی دو نقطه ی معین در روی نقشه          = مقیاس یا       عددی روی نقشه            فرمول مقیاس

                         فاصله ی مستقیم واقعی همان دو نقطه در روی زمین                                               عددی روی زمین

مقیاس را به دو صورت نشان می دهند : 1- مقیاس خطی ( ترسیمی ) 2- مقیاس عددی ( کسری ) .

به کمک مقیاس خطی می توان مسافت ها را به آسانی اندازه گیری کرد و فاصله های حقیقی میان نقاط را به دست آورد . وقتی در کنار نقشه این علامت          100  کیلو متر                        تر سیم شده باشد نشا نه ی آن است که یک سانتی متر روی نقشه برابر با    100کیلو متر  اندازه ی واقعی آن می باشد .

مقیاس عددی ( کسری) : مقیاس عددی را به صورت کسری نشان می دهند . صورت این کسر  یک  و مخرج آن عددی است گویا که مسافت های ناحیه یا کشوری که در نقشه نشان داده شده. چقدر کوچک شده است . فرض کنید فاصله ی بین دو شهر 20 کیلو متر و روی نقشه 10 سانتی متر است این نقشه نشان می  دهد که  همه ی طول ها به نسبت چهار صد هزار بار کوچک شده است و مقیاس آن به صورت        1           نشان می دهند.                                                                                                                                                                                                                                          400000                                               

مثلا : وقتی می گوییم مقیاس یک نقشه           1             است یعنی یک سانتی متر روی نقشه برابر است با200000 سانتی متر روی زمین ، که اگر بخواهیم

                                                                       200000

عدد مذکور را به متر و یا کیلو متر کنیم ، ابتدا آن را تقسیم بر 100 و بعد تقسیم1000 می کنیم ( چون هر متر 100سانتی متر و هر کیلومتر 1000متر است ) پس با این روش عدد 200000 سانتی متر 2000 متر یا 2  کیلومتر خواهدشد .

 

 روش های حل مسائل مقیاس :

 برای انجام حل مسائل و مقیاس باید از سه جزء مسئله دو قسمت آن معلوم و یک قسمت آن مجهول می باشد  ÷س برای انجام این مسائل باید به چهار روش زیر عمل کرد :

مثال  1- روش یک : در این روش بر اساس فرمول فوق برای حل مسئله از سه قسمت فرمول باید دو مورد آن درصورت مسئله وجود داشته باشد و باید یک قسمت نامعلوم را بدست آورد ، یعنی نقشه یا زمین یا مقیاس .

اگر مقیاس نقشه ای                1        و فاصله ی ازنا تا درود 2 سانتی متر باشد اندازه ی واقعی (زمین) چقدر است ؟

                                2000000

در این روش ابتدا مقیاس را نوشته و بر اساس فرمول اگر عدد مسئله در نقشه بود ، در صورت و چنانچه عدد زمین باشد در مخرج ، پس در این روش دو طرف معلوم را به صورت طرفین و  وسطین  کرده  و حاصل را در صورت کسر  می نویسیم و عدد  مذکور را تقسیم بر 100( برای تبدیل به متر ) و بعد تقسیم بر 1000     (   برای تبدیل به کیلو متر) .

مثال  2- روش دوم : در این روش در صورت مسئله باید  عدد مقیاس  نقشه  و عدد زمین را داریم و نقشه مجهول است و باید آن را به دست آورد . در این روش نیز برای حل من ابتدا مقیاس نقشه را نوشته و عدد زمین را داریم و بعد صورت مجهول  می باشد و در مخرج عدد زمین را می نویسیم ، در انجام این روش چون زمین به صورت کیلو متر باید آن را به متر تبدیل کنیم و بعد

 از آن مانند روش اول عمل کنیم . در نقشه ای با مقیاس        1         در شهر  50 کیلو متر است ، این فاصله بر روی نقشه چقدر است ؟                                                                                                                                                      500000 

در این روش کیلو متر را به سانتی متر تبدیل کرده ایم .     سانتی متر          10     =         50           =  5000000      =                       =       1        

                                                                                                                           5                50000         5000000      500000

مثال3- روش سوم : در این روش در صورت مسئله عدد روی نقشه و زمین را داریم و باید مقیاس نقشه راکه مجهول است حساب کنیم ، دراین روش هم باید عدد زمین را که به صورت  کیلو متر است به سانتی متر تبدیل کنیم تا صورت و مخرج یکسان از سانتی متر باشد و بعد حاصل صورت و مخرج به را به یک عدد تقسیم می کنیم .                                                                                         1        =             3÷3           =             3                           

                                                                                                         4000000       3÷ 12000000          1000×100× 120

اگر فاصله ی دو نقطه (یا دو شهر الف و ب ) 120 کیلو متر و بر روی نقشه 3سانتی متر باشد مقیاس آن را حساب کنید ؟

مثال 4- روش چهارم : این روش مانند روش سوم است ، با این تفاوت که عدد روی زمین متر است و کیلو متر نیست که در تبدیل آن ضرب در 1000 را نداریم و فقط ضرب در 100 است و بقیه ی راه حل یکی است . رودخانه ای به عرض 200متر روی نقشه 10 سانتی متر است  مقیاس را حساب کنید ؟

                                                                                                                                    1            =     10 ÷ 10     =             10       

                                                                                                                                                                                         2000         10÷ 20000         100×200

چند مسئله :            

- اگر مقیاس نقشه ای       1          و  فاصله ی دو شهر ازنا تا خمین روی نقشه 4 سانتی متر  است اندازه ی واقعی چقدر است ؟1

                                      2000000

- فاصله ی دو شهر ازنا تا خرم آباد  130 کیلو متر و مقیاس نقشه         1              است بر روی نقشه چقدر است ؟2

                                                                                                                 2600000

- اگر فاصله ی دو شهر ازنا تا تهران  حدود 400 کیلو متر باشد و بر روی نقشه 2 سانتی متر باشد مقیاس نقشه چقدر است ؟3

 

- الف ) طول خیابانی 900 متر و بر روی نقشه 3 سانتی متر دیده می شود ، مقیاس نقشه را حساب کنید ؟ 4

 

ب ) رودی که عرض آن 400 متر بر روی نقشه 8 سانتی متر است ، مقیاس چقدر است ؟

 

- اگر مقیاس نقشه ای         1           و فاصله ی دو شهر ازنا تا بروجرد روی نقشه 10 سانتی متر باشد اندازه ی واقعی چقدر است ؟ 5

                                         1000000                                      

 - اگر فاصله ی ازنا تا اهواز در حدود 500  کیلومتر و بر مقیاس نقشه           1         باشد اندازه روی نقشه چقدر است ؟ 6

                                                                                                                                                      20000000

- اگر فاصله ی ازنا تا اصفهان 240 کیلو متر و بر روی نقشه 6 سانتی متر باشد ، مقیاس را حساب کنید ؟7

 

- الف ) اگر طول یک رود خانه 800 متر و بر روی نقشه 2 سانتی متر باشد مقیاس را حساب کنید ؟  8

 

ب ) رودی که عرض آن 600 متر  و بر روی نقشه 3 سانتی متر است مقیاس چقدر است ؟

 

1- اگر فاصله ی دو شهر 60 کیلومتر و مقیاس نقشه       1         باشد روی نقشه چقدر خواهد بود ؟

                                                                                        500000

2- فاصله ی دو نقطه بر روی نقشه 10سانتیمتر است اگر مقیاس نقشه        1      باشد بر روی زمین را به دست آورید؟

                                                                                                                          25000

3-  نقشه ای با مقیاس             1    اگر طول جاده روی نقشه 8 سانتی متر باشد در روی زمین چقدر خواهد بود ؟

                                             200000

4-  اگر فاصله ی دو شهر روی نقشه 10سانتی متر و بر روی زمین 20 کیلومتر باشد مقیاس آ ن را حساب کنید ؟

 

5-  جاده ای که طول آن 500متر است بر روی نقشه 5 سانتی متر است مقیاس حساب کنید ؟

 

6-  طول خیابانی   100 کیلو متر است و بر روی نقشه 20 سانتیمتر است مقیاس را حساب کنید ؟

 

7-  اگر فاصله ی دو ایستگاه 50 کیلو متر و مقیاس نقشه            1         باشد بر روی نقشه چقدر است ؟

                                                                                                     2500000

8- رود خانه ای با عرض 200متر روی نقشه 5 سانتی متر دیده می شود مقیاس را محاسبه کنید ؟

 

9- اگر فاصله ی دو نقطه روی نقشه 6 سانتیمتر و مقیاس نقشه        1         باشد اندازه ی واقعی چقدر است ؟

                                                                                                               3000000

10 – اگر فاصله ی دو شهر برروی زمین 300 کیلومتر و مقیاس نقشه         1           باشد فاصله ی دو شهر روی نقشه چقدر است ؟  

                                                                                                                         100000   

نقشه هاي مقياس كوچك : نقشه هايي كه مقياس آن ها از1:600000 كوچك تر باشد،  نقشه هاي مقياس كوچك ناميده مي شود . اين نقشه ها براي بررسي هاي كلي و مطالعه حدود و چهره هاي تقريبي طبيعت  بكار مي روند . نقشه هاي مقياس متوسط :   نقشه هايي كه مقياس آن ها از1:600000 بزرگ تر و از1:750000 كوچك تر باشند،  جزو نقشه هاي مقياس متوسط هستند .وكاربرد  وسيع تري دارند. نقشه هاي مقياس بزرگ : نقشه هايي كه مقياس آن ها از 1:750000 بزرگ تر است جزو نقشه هاي مقياس بزرگ محسوب مي گردند . در كليه مراحل عملياتي و ساختماني بكار مي روند .

انواع نقشه از نظر گونه :1- نقشه هاي پلاني متري براي موقعيت سطح عوارض 2- نقشه هاي توپوگرافي( ناهمواري ) 3- برجسته نما 4- نقشه عكس –از تعدادي عكس هوايي كه تمام عوارض روي آن نوشته شده است . 5- نقشه عكس برجسته 6- موزائيك عكس هاي هوايي كه از كنار هم قرار دادن عكس هاي هوايي به وجود مي آيد .

7- نقشه ويژه كه براي مقاصد خاصي تهيه مي شد و خود داراي انواعي است كه عبارتند از : الف .نقشه هاي آب نگاري با هيدروگرافي ب. نقشه هاي  هوا نوردي  پ. نقشه هاي ثبتي  ت. نقشه هاي اداري يا نقشه هايي كه حدود و  تقسيمات كشوري را نشان مي دهد . ث. مرزي ج.  نقشه هاي هواشناسي چ.  نقشه هاي زمين شناسي ح.  نقشه هاي گياهي كه به منظور حفاظت و اصلاح روئيدني ها تهيه مي گردد. خ .نقشه هاي  راهها و بنادر د .نقشه هاي  پراكندگي جمعيت ذ.نقشه هاي  رزمي  ر. نقشه هاي  استفاده از زمين ز. نقشه هاي آب شناسي .( جعفري عباس  -1368)

طبقه بندي نقشه ها بر اساس مقياس: الف : پلان ها : در مقياس هاي بزرگ 1:200و1:500 ب. نقشه هاي توپوگرافي بزرگ مقياس كه اين نوع نقشه ها كار آيي خوبي دارند  مانند نقشه هايي با مقياس 1:1000و1:3500  پ. نقشه هاي متوسط مقياس مانند 1:5000و 1:100000   ت. نقشه هاي توپوگرافي كوچك مقياس مانند 1:100000و 1:500000 ث. نقشه هاي خيلي كوچك مقياس (نقشه هاي جغرافياي ) مانند 1:500000 و كوچكتر از آن. (دكتر علي اصغر رضواني -372) .

انواع نقشه هاي پراكندگي مكاني بر حسب روش نمايش و اطلاعات: 1-نقشه هاي  كروماتيك كه داراي پهنه رنگ آميزي شده مي باشد. 2-نقشه هاي كروپلت ، پراكندگي مقادير و بر حسب اداري ، سياسي و يا آماري است 3-نقشه هاي ايزوپلت –(خطوط هم ارزش ) و منحنيهاي ميزان 4-نقشه هاي نقطه اي –نشان دادن پديده ها با نقطه 5-نقشه هاي نموداري ، كه بر روي نقشه عوامل مورد نظر را با نمودار نشان مي دهند. 6-نقشه هاي پراكندگي تصويري كه با تصاوير نشان داده مي شوند. 7  -نقشه هاي الگو –نمايش الگو  يا  طرحي از پراكندگي عناصر و پديده هاي جغرافياي تهيه مي شوند.

عكس هاي هوايي در جهان و ايران: عكس برداري هوايي داراي قدمت چندان زيادي نيست و كم و بيش مقارن با پيدايش هنر وعلم عكاسي و همچنين،  صنعت هوا نوردي است .اولين گزارش كتبي اختراع فن عكاسي در فرانسه به سال 1839م باز مي گردد. اولين گزارش قطعي پرواز نيز مربوط به 17 دسامبر 1903ميلادي به وسيله يكي از برادران رايت (آمريكايي) بود. آن ها فاصله اي حدود 260 متر را در مدت 59 ثانيه طي كردند . طبق گزارشات اولين عكس برداري هوايي از اروپا (فرانسه)در سال 1858 م در پاريس انجام شد ، برخي ديگر به وسيله ي بالن از دهكده اي نزديك پاريس عكس برداري كرده و نقشه آن را تهيه كردند .در آمريكا اولين عكس هوايي كه با بالن گرفته شد به تاريخ 13 اكتبر1860 م ثبت گرديد. در روسيه (شوروي) سال 1886م عكسبرداري انجام گرفت،  همان طور كه هواپيما به وسيله ي يكي از برادران رايت در سال 1903 به پرواز در آمد،  اولين فيلم برداري هوايي، به وسيله ي ويلبر رايت در سال 1909 م با هواپيما از چنتوچيلي ايتاليا انجام شد.  ساختمان انواع فيلم هاي سفيد و سياه به صورت پانكروماتيك و مادون قرمز توسعه يافت و فيلم رنگي نيز از 1935م عرضه گرديد . اولين قمر مصنوعي در 14 اكتبر 1957م شوروي وبعد ماهواره هاي آمريكايي در سال 1364شمسي ابعاد جديدي در علم سنجش از راه دور به وجود آمد .

در ايران در سال 1955م شروع شده و اولين عكس هوايي تهران به مقياس1:10000 در22/2/1335 شمسي(12 مه 1956م). تا سال (1364)دو سري عكسبرداري هوايي سرتاسري به مقياس1 به روي 55000 به وسيله شركت هاي خارجي بوده است . سازمان جغرافيايي ارتش و سازمان نقشه برداري كشور دو مرجع رسمي و اجرائي تهيه عكس هاي هوايي بوده است .سازمان هايي مانند سازمان زمين شناسي،شركت نفت، مؤسسه خاك شناسي وحاصل خيزي خاك ،سازمان جنگل هاومراتع كشور،سازمان هاي اكتشاف معادن وبسياري ديگر از ارگان ها ازعكس هاي هوايي ياماهواره اي استفاده مي كنند.(دكتر زبيريو مهندس دالكي -1370).

وسايل آموزش جغرافيا :مجموعه هاي مورد نظر براي آموزش جغرافيا را مي توان به دو دسته تقسيم كرد : مجموعه مكتوب (چاپي) و مجموعه هاي غير مكتوب شامل مجموعه هاي مصنوع بشر و مجموعه هاي طبيعي .مجموعه هاي مكتوب يا چاپي نشان دهنده يافته هاي بشر هستند كه با علائم ،حروف، خطوط يا رنگ ها به نمايش در مي آيند . بشر براي برقرار كردن ارتباط با ديگران و انتقال يافته هاي خود با ثبت يافته هايش،  از كتاب ها ،مجلات ،نقشه ها و عكس ها بهره مي گيرد .

كتاب ها ي جغرافيايي: مجموعه ي كتاب هاي جغرافيايي براي دانش آموزان مفيدند و آنها را با دانش جغرافيا  آشنا مي كند . مثلا نمايش كتاب ها ي جغرافياي استان ها و يا كتاب هاي درسي رشته جغرافيا و يا كتاب هايي كه در زمينه جغرافيا هستند مي توانند در ياد گيري آنان مؤثر باشد .نقشه هاي جغرافيايي(كه نام آنها قبلا ذكر گرديد) مثلا نقشه هاي طبيعي ما اقتصاد و سياسي كشور ها و قاره براي تفهيم بهتر مطالب مطرح هستند . مجلات و روزنامه ها :بريده ي روزنامه ها و يا مجلات رشد آموزش جغرافيا و فصلنامه هاي تحقيقاتي جغرافيايي ،پژوهش هاي جغرافيايي و يا مجلات مرتبط به دانش جغرافيا مثل مجله نقشه برداري ،مجله سپهر ،مجله تاريخ و جغرافيا ،مجله نجوم و يا ساير وسايل ديگر……

دفتر گروه های آموزشی  مديريت آموزش و پرورش شهرستان ازنا  - سر گروه علوم اجتماعی – عبا سعلی بیات – آبان- 1390

جدول بودجه بندي

  

 

جدول بودجه بندي محتواي كتاب تاريخ اول راهنمايي -   جدول بودجه بندي محتواي كتاب جغرافيا اول راهنمايي در سال تحصيلي   91-  0 139

 

 

ماه	هفته	صفحه  كتاب		مطالب مورد تدريس
مهر	اول	6	3	تدريس درس اول
	دوم	-	-	پرسش
	سوم	10	7	تدريس درس دوم
	چهارم	13	11	تدريس درس سوم
آبان	اول	-	-	پرسش (بررسي فعاليت ها )
	دوم	21	14	تدريس درس چهارم
	سوم	-	-	پرسش
	چهارم	27	22	تدريس درس پنجم
آذر	اول	27	3	ارزشيابي كتبي
	دوم	31	28	تدريس درس ششم
	سوم	35	32	تدريس درس هفتم
	چهارم	-	-	پرسش
دي	اول	40	36	تدريس درس هشتم
	دوم	44	41	تدريس درس نهم
	سوم	44	3	امتحان نوبت اول ***
	چهارم	49	45	تدريس درس دهم
بهمن	اول	-	-	برسي فعاليت ها و نمرات
	دوم	52	50	تدريس درس يازدهم
	سوم	-	-	پرسش
	چهارم	56	53	تدريس درس دوازدهم
اسفند	اول	-	-	پرسش
	دوم	59	57	تدريس درس سيزدهم
	سوم	64	60	تدريس درس چهاردهم
	چهارم	64	50	ارزشيابي كتبي
فروردين	اول	تعطيلات نوروزي		----------------
	دوم	تعطيلات نوروزي		----------------
	سوم	66	65	تدريس درس پانزدهم
	چهارم	-	-	پرسش
ارديبهشت	اول	69	67	تدريس درس شانزدهم
	دوم	-	-	پرسش   و  بررسي دفاتر  و  فعاليت ها
	سوم	69	3	نمونه  سوال - ارزشيابي
	چهارم	--	--	بررسي نمرات مستمرنوبت دوم

ماه	هفته	صفحه  كتاب		مطالب مورد تدريس
مهر	اول	5	1	تدريس درس اول و دوم
	دوم	-	-	پرسش
	سوم	9	6	تدريس درس سوم و چهارم
	چهارم			پرسش
آبان	اول	11	10	تدريس درس پنجم
	دوم	-	-	پرسش و  بررسي  دفاتر
	سوم	16	13	تدريس درس ششم
	چهارم	16	1	ارزشيابي كتبي
آذر	اول	43	40	تدريس درس   سيزدهم
	دوم	-	-	پرسش
	سوم	48	44	تدريس درس  چهاردهم و  پانزدهم
	چهارم	-	-	پرسش
دي	اول	51	49	تدريس درس شانزدهم
	دوم	57	55	تدريس درس  هيجدهم
	سوم	-	-	امتحان نوبت اول   ***
	چهارم	-	-	بررسي نمرات مستمر
بهمن	اول	62	58	تدريس درس نوزدهم و بيستم
	دوم	-	-	پرسش
	سوم	69	63	تدريس درس  بيست و يكم و بيست و دو م
	چهارم	-	-	پرسش
اسفند	اول	72	70	تدريس درس   بيست و سوم
	دوم	-	-	پرسش
	سوم	23	18	تدريس درس   هفتم  و  هشتم
	چهارم	-	-	پرسش
فروردين	اول	تعطيلات نوروزي		----------------
	دوم	تعطيلات نوروزي		----------------
	سوم	29	24	تدريس درس  نهم و دهم
	چهارم	-	-	پرسش
ارديبهشت	اول	34	30	تدريس درس  يازدهم
	دوم	38	35	تدريس درس  دوازدهم  و سيزدهم
	سوم	--	--	ارزشيابي كتبي
	چهارم	--	--	نمونه  سوال

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سرگروه علوم اجتماعي مقطع راهنمایی شهرستان ازنا  -   عباسعلي بيات  -  مهر  ماه  1390

ادامه مطلب

نقد و بررسي تاريخ اول راهنمايي

نقد و بررسي تاريخ اول راهنمايي ( گروه علوم اجتماعي شهرستان ازنا  ) 1390

با سلام و در و د به محضر آقا امام زمان (عج)و ضمن خسته نباشيد و عرض سلام به حضور دوستداران علم و دانش و آنان كه چون شمع   مي سوزند و از جان مايع مي گذارند تا به فرزندان اين مرزو بوم درس دينداري و آزادي مي آموزند. اينك مطالبي در خصوص نقد و بررسي تاريخ اول راهنمايي ارائه مي گردد ،باشدكه شايد موثر باشد.  

1)-  حجم مفاهيم كتاب اول راهنمايي ، با سطح درك دانش آ موزان به خصوص در همه ي مناطق و با توجه به امكانات موجود آن ها مغايرت دارد و بسيار سنگين است و مي توان گفت ازسه كتاب  تاريخ دوره ي راهنمايي تاريخ سوم راهنمايي براي دانش آموزان بهتر است .

2 )-  به طور كلي تاريخ اول راهنمايي سنگين است و تفهيم مطالب بسيار گسترده ي آن نيز نياز به وقت و توضيح  امكانات بيشتري ازجمله :كتاب هاي كمك درسي، فيلم، نقشه هاي تاريخي و بازديد از اماكن تاريخي دارد كه خيلي از آن ها امكان پذير نيست و يا براي همه ي مناطق قابل دسترسي نيست .چنان كه امكان دارد مطالب آن را ساده تر كنند و هم از حجم اين كتاب بكاهند و طوري تنظيم شود كه قابل درك براي دانش آموزان در تمام نقاط كشور باشد .مثلأ تاريخ دوم و سوم راهنمايي كه درسطح بالاتري است آ سان تراست .

3)- درسال هاي گذشته درس اول اهميت و فايده مطالعه تاريخ براي مطالعه بود و دوباره چند  سال است كه دوباره جزو مطالب درسي آمده كه اگر حذف مي شد ، بهتر بود زيرا مطالب كتاب بسيار زياد است و فرصت تدريس آن كم است .

4)- اسامي و اصطلاحات و مفا هيم تاريخي تاريخ اول راهنمايي بسيار زياد است و براي اين پايه بسيار سنگين است و غير غا بل فهم است.

5)-  درس سوم صفحه  11 با هم تفا و ت ها يي د ارند مثلأ شكل رود نيل و يا رود ها يي كه به آن سرزمين وصل مي شو ند ازلحظ طبيعي ورنگ ررود هايي كه به درياچه آرال مي ريزند  به رنگ هاي آبي و مشكي ترسيم شده اند، چنا نچه اگر به رنگ آبي بودند از نظر تفهيم بهتربود  درضمن مسير رود نيل كمي اشكال دارد و نسبت به نقشه ي صفحه ي 25 تطبيق ندارد .

6 )-  درس پنجم صفحه 33 ، موضوع گروهي ازآريايي ها به ايران مي آيند. در كتاب هاي سال هاي قبل 2500 تا 3000 سال قبل پيش بوده اند و اين عدد طي سال هاي اخير به عدد 4500 سال عنوان شده گرچه قبل ازاين موضوع همان عدد 4500 سال آمده بود كدام صحيح تر است ، زيرا ممكن است دبيران گرامي رادچار تشكيك كند .

7 )-  درس هفتم  صفحه 35 درخصوص پيامبر ايران باستان زردشت ، اگرشعارهاي او( رفتارنيك – گفتار نيك – پندار نيك )  هم ذكر مي شد بد نبود .  

8 )-  درس هفتم صفحه 32 ازحيوانات كوچ نشينان مثل شتر –  گاو –  اسب خبري نيست درصورتي كه اين ها جزو حيوانات آن ها بوده       ( درس دوم ) بهتر است گفته هاي دروس گذشته را با درس هاي آينده مرتبط كنند،زيرا براي دانش آموزان قابل درك نخواهد بود .   

9 )-  درس هشتم  صفحه 36 تا صفحه 40به جزء ازديااكو و آژي دهاك ازهيچ كدام ازپادشاهان ماد سخني به ميان نيامده است .

10 )-  برخي ازنقشه ها تغيير كرده ،علت تغييرات اين نقشه ها چيست ؟مگر دوران هاي گذشته براي امروز قابل قابل تغيير است ؟ اين مسائل بايد به صورت يك ويژه نامه جهت اطلاع دبران علوم اجتماعي رسانده شود و يا با تشكيل كلاس ها اين موارد متذكر گردد ، زيرا دبيران را دچار شبهه مي كند .

11 ) -  درس دهم صفحه46 موضوعات شهربان ،  چاپار و چاپارخانه براي دانش آموزان حالت گنگ دارند و تقريبأ مشكل است ، اگرحذف شوند ويا ازحجم اين درس كاسته شودمفيدخواهدشد.

12 )-  درس دوازدهم  صفحه  55  موضوع در خصوص دولت كوشاني حق مطلب به خوبي ادا نشده و يا بهتر است دولت كوشاني و موضوع آن دراين درس مطلبي ذكر نمي شد و حذف مي گرديد .

13 ) - درس يازدهم  صفحه  50 ضعيف شدن هخامنشي هم سنگين و ديرفهم براي دانش آموزان است كه  اگر ساده ترشود بهتر است .

14)-   درس دوازدهم صفحه55 تصويرحضرت عيسي(ع) اگر چهره اش حالت نوراني داشت بهتر بود .

15 )-   درس چهاردهم صفحه 61 اگر امكان دارد موضوع همسايگان ايران در زمان ساسانيان مطلب را ساده تربيان مي كرد مفيدتر بود ،چون بعضي ازدانش آموزان را دچار مشكل مي كند.

16 ) - درس پانزدهم صفحه65 تصوير كاخ كسرا جالب نيست ، اگر همان تصوير پشت جلد هم بودخوب بود . و همچنين در صفحه 66 تصاوير سكه ها اگررنگي بود جالب تر مي شد.

17 ) – چرا بايد كتاب هاي چاپ سال  قبل رابه دست دانش آموزان لرستانی قراردهند ،زيرا ما لرستاني ها محروم هستيم و محروميت بايد تمام و كمال باشد حتي درتقسيم و توزيع كتب درسي هم تفاوت قائل هستند ، اين مشكل راچه كسي جوابگوست ؟ 

18 ) -  آگر وزارت آموزش و پرورش امکاناتی ازقبیل نقشه کره جغرافیایی ، نقشه های تاریخی وسی دی CDآموزشی رادراین خصوص دراختیار مدارس قرار دهند مطمئنأ درآموزش اثرات مثبتی خواهد داشت .

19 ) -   اميدوارم بامطالعه مطالب فوق گرچه پر ازنقص است اما مشكل قشرزحمتكش گروه علوم اجتماعي رابيان مي كند ،كه اين       گوشه اي ازمشكلات اين گروه است كه با توكل به خداوند متعال تا حد امكان مرتفع گردد .

20 ) -  درپايان عذرخواهي مي كنم اگردربرخي موارد زياده گويي يا تند بيان كردم، اميدوارم مشكل گرو ه علوم اجتماعي مقطع راهنمايي بااضافه كردن ساعات ياكاهش حجم كتب رفع شود .

بيات 

سرگروه علوم اجتماعي شهرستان ازنا 

1390

ادامه مطلب

طرح درس روزانه

طرح درس روزانه جغرافياي سال دوم راهنمايي

عنوان درس : آيا آسيا پرجمعيت ترين قاره جهان است ؟    نام شهرستان/ناحيه/منطقه :      پايه : دوم راهنمايي درس : ششم جغرافیا                صفحات كتاب: ۳۱- ۱۵      نام دبير:                                 نام كلاس :                          نام آموزشگاه :                       تاريخ :                        زمان  تدريس  : ۴۵ دقیقه
مــــــــهارت هــــــــاي قبـــل از تدريس	تحليل آموزشي ( رئوس مطالب )	پراكندگي جمعيت - افزايش جمعيت و پيامدهاي آن –  پرجمعيت ترين كشورهاي جهان
	هدف‌هاي كلي	۱- شناخت نحوه پراكندگي جمعيت در آسيا ۲- عوامل موثر بر پراكندگي جمعيت در آسيا ۳- افزايش جمعيت و پيامدهاي آن
	هدف هاي رفتاري	۱-  نواحي پر تراكم و كم تراكم از نظر جمعيت در آسيا را نام ببرد. ۲-   عوامل طبيعي مؤثر بر پراكندگي جمعيت در آسيا را بيان كند. ۳- سرشماري را تعريف كند. ۴-  علت همكاري و برخورد صحيح با آمارگيران را بيان كند. ۵-  پرجمعيت ترين كشورهاي آسيا را نام ببرد. ۶-  در باره مشكلات و پيامدهاي افزايش جمعيت در كشورهاي پر جمعيت آسيا بحث كند.
	پيش دانسته ها	تراكم جمعيت- آشنايي با قاره ها و مقايسه نمودار جمعيتي آن‌ها با هم-  تعريف جمعيت-  آشنايي با ناهمواري‌هاي آسيا
	ارزشيابي ورودي (سنجش آغازين)	- تراكم جمعيت را توضيح دهيد. - ناهمواري هاي آسيا را بشناسد و در باره آن ها توضيح دهد. - قاره ها را با توجه وسعت آن ها به ترتيب نام ببرد.
	نتيجه	متناسب با شرايط
	انتخاب روش هاي تدريس متناسب با محتوا	بحث گروهي - پرسش و پاسخ -  بارش مغزي
	انتخاب رسانه هاي آموزشي متناسب با محتوا	گچ و تخته- نقشه- عكس‌هاي كتاب درسي- در صورت امكان نمايش فيلم در باره‌ي شرايط زندگي در هند يا چين و پيامدهاي ناشي از افزايش جمعيت

 

مــــــهارت هـــــاي ضمن تدريس	سلام و احوال پرسي و حضور و غياب	۳ دقيقه
	اجراي ارزشيابي ورودي	۴ دقيقه
	مرور مطالب گذشته	۳دقيقه
	آماده سازي و ايجاد انگيزه	۴ دقيقه
	معرفي موضوع درس جديد	۴ دقيقه
	ارائه درس جديد به صورت فردي و گروهي با نظارت و همكاري دبير مربوطه و بحث و تبادل نظر در مورد درس و پرسش هاي گروهي- اظهار نظر دانش آموزان	۱۵دقيقه
	جمع بندي : فعاليت هاي گروهي دانش آموزان و پاسخ آنان مورد نقد و بررسي قرار گرفته و سپس نمره‌گذاري مي شود و نهايتاً خلاصه‌ي درس بيان مي‌شود	۵ دقيقه
	ارزشيابي پاياني:1- متراكم‌ترين ناحيه كره زمين را نام ببرد. ۲- عوامل طبيعي مؤثر در پراكندگي جمعيت در مشرق و جنوب شرقي آسيا را بيان كنند. ۳- مشكلات كشورهاي پر جمعيت قاره‌ي آسيا را نام ببرد. ۴- آمارگير به چه كسي گفته مي‌شود؟	۵ دقيقه
مهارت هاي پس از تدريس	تعين تكليف (تهيه‌‌ي نقشه‌ي پراكندگي جمعيت آسيا براي جلسه‌ي بعد-تهيه‌ي گزارشي از مشكلات كشورهاي پر جمعيت و بيان آن در كلاس براي هفته‌ي آينده )	۲ دقيقه

گروه علوم اجتماعي شهرستان ازنا -  ۱۳۹۰

 

طرح درس روزانه                                                                     بسمه تعالي

 

مشخصات كلي	ادلره آموزش و پرورش شهرستان نام كتاب : تاريخ               نام درس : ايران در زمان صفويان              صفحات : پايه / رشته : سال سوم                                      مدت  تدريس :  ۴۵ دقيقه روش تدريس : نام دبير :                                    تلفن تماس :
هدفهاي كلي درس	آشنايي با تاريخ دوران صفويه
هدفهاي جزئي درس	آشنايي با چگونگي تشكيل دولت صفوي ، آشنايي بادوران پادشاهي شاه اسماعيل ، شاه طهماسب ، شاه عباس و .... آشنايي با چگونگي روابط خارجي صفويه و انقراض دولت صفويه .
هدفهاي رفتاري ( رفتار خروجي )	انتظار ميرود دانش آموز بتواند در پايان درس به اين سؤالات پاسخ دهد : -       شرايط جامعه پيش از ظهور دولت صفويه چگونه بود ؟ -       خاندان صفوي پيش از شاه اسماعيل چه شرايطي داشتند ؟ -         روابط ايران و عثماني در دوران صفويه چگونه بود ؟ -       علت شكست ايران در جنگ چالدران چه بود ؟ -       چه عواملي باعث شكوه ايران در دوره شاه عباس اول بود  ؟ -       عوامل انحطاط و زوال صفويه چه بود ؟
وسايل آموزشي	كتاب ، گچ ، تخته ، رايانه .	زمان (دقيقه )
فعاليتهاي پيش از تدريس	سلام و احوال پرسي ، حضور و غياب ، از  دانش آموزاني كه جلسه پيش غايب بودند علت غيبت آنها را سؤال ميكنيم.	۵
رفتار ورودي	سؤالاتي پيرامون تاريخ ايران پيش از صفويه از دانش آموزان پرسيده مي شود	۵
رئوش مطالب و معرفي درس	جهت معرفي درس تصاويري از بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي  ،‌مكانهاي تاريخي اصفهان و ... به دانش آموزان نمايش داده ميشود و با پرسش چند سؤال در دانش آموزان آمادگي ايجاد مي كنيم . سؤالاتي مانند : -آيا تا به حال به اردبيل سفر كرده ايد ؟ - آيا به اصفهان سفر كرده ايد ؟ كداميك از آثار اين شهر را ديده ايد ؟ - آيا ميدانيد اين بناها در چه دوره اي و در زمان چه كسي ساخته شده است ؟‌ و ...	۵
اجراي تدريس و فرآيند يادگيري	{ دانش آموزان به سه گروه پنج نفري تقسيم شده اندكه اعضاء هر گروه با نامها ي شيخ صفي الدين اردبيلي، شاه اسماعيل ، شاه طهماسب ، شاه عباس اول و شاه صفي شناخته مي شوند } مرحله اول : پس از ايجاد آمادگي در دانش آموزان برنامه درسي كه در يارانه تنظيم شده است براي دانش آموزان نمايش داده مي شود . در اين مرحله دانش آموزان موظفند نكات مهم را يادداشت كنند . مرحله دوم : بعد از نمايش برنامه فرصتي به دانش آموزان داده مي شود تا در مورد درس با يكديگر بحث و گفتگو كنند . مرحله سوم : جهت جذابيت بيشتر هر يك از دانش آموزان با توجه به نام خود در گروه مطالب خارج از كتاب را كه  با توجه به موضوعي كه معلم در اختيار آنها قرار داده  قبلا " تهيه كرده اند براي دانش آموزان  توضيح مي دهد  . اين مظالب كه بيشتر در مورد فرهنگ و تمدن ، دانشمندان ، ابنيه تاريخي و ... مي باشد باعث تقويت هويت ملي و مذهبي نيز مي شود .  ( مطالبي مانند شيخ بهايي ، عالي قاپو ، سي و سه پل و .... )	۳۵
	1
ارزشيابي تكويني	چند پرسش بر روي تخته كلاس نوشته مي شود و افراد گروهها با توجه به نام خود سؤال هاي مربوطه را پاسخ داده و به بحث و گفتگو مي پردازند . سؤالهايي مانند : -       فكر ميكنيد چه عواملي باعث گرايش مردم و علقه مندي آن ها به خاندان شيخ صفي الدين شده بود ؟ -       آيا در دوران شاه اسماعيل شرايط جامعه  براي رسمي كردن دين شيعه آماده بود ؟ -       به چه علت شاه طهماسب پايتخت را از تبريز به قزوين منتقل كرد ؟ -       به نظر شما علت شكوفايي دوران حكومت شاه عباس اول  چيست ؟ -       رابطه ايران و كشورهاي اروپايي در دوران صفويه چگونه بود ؟ -       چرا پس از شاه عباس حكومت صفويه رو به ضعف و زوال رفت ؟
جمع بندي و نتيجه گيري	-       از دانش آموزان پرسيده مي شود آيا درس را ياد گرفته اند ؟ -       اشكالات دانش آموزان رفع مي شود . -       تكاليف جلسه بعد براي آنها مشخص مي شود . -       پايان جلسه و خداحافظي	5

گروه علوم اجتماعي شهرستان ازنا - 1390

 

شهرهاي مهم ايران

شهرهاي مهم ايران

1)- استان آذربايجان شرقي : 1- آذرشهر2- اسكو3-  اهر4-  بستان آباد 5-  بناب   6- تبريز 7-  جلفا 8-  سراب    9- شبستر             10-  صوفيان  11- عجب شير 12- قره آغاج 13- كليبر 14-  مراغه   15-  مرند  16-  ملكان 17-  ميانه  18-  ورزقان 19-  هريس    20-  هشترود 

 

2)- استان آذربايجان غربي: اشنويه 2-  اروميه 3-   بوكان 4-  پيرانشهر   5-  تكاب   6- خوي   7-  سلماس      8-  سردشت              9-  سيه چشم (چالدران)  10- شاهين دژ   11- ماكو      12- مهاباد 13-  مياندوآب    14- نقده .

 

3)- استان اردبيل : 1- اصلاندوز 2   - اردبيل   3- بيله سوار  4- پارس آباد    5-  خلخال    6-  سرعين 7- كوثر(گيو)   8- گرمي              9-  مشكين شهر 10- نمين  11- نير .

4  )- استان اصفهان : 1- آران وبيدگل 2- اردستان 3- اصفهان 4- انارك 5- برخوارو ميمه(شاهين شهر) 6- تيران و كرون 7- خميني شهر 8- خور 9-  خوانسار 10- چادگان 11-  سميرم 12-  شهرضا  13-  فريدن (داران) 14-  فريدون شهر 15-  فلاورجان 16-  قمصر 17- كاشان  18- گلپايگان 19- لنجان(زرين شهر ) 20- مباركه 21- نائين 22- نجف آباد 23- نطنز 24-  نياسر .

 

5)- استان ايلام : 1- آ‌بدانان 2- ايوان 3- ايلام    4- دره شهر5- دهلران 6-  شيروان و  چرداول (سرابله )  7-  مهران   8-  موسيان .

6)- استان بوشهر : 1- اهرم (تنگستان )   2- بندر بوشهر  3- بندرديلم  4- بندرگناوه    5- بندركنگان 6- بندر دير     7   -  خورموج      8- دشتستان (برازجان)9- جم (ولايت)10- دلوار.

7)- استان تهران : 1- اسلام شهر 2- پاكدشت 3- پيشوا 4- تهران 5- جوادآباد 6- دماوند 7- رباط كريم 8 -  ساوجبلاغ (هشتگرد)          9-  شهريار 10- شميرانات (تجريش) 11- شهر ري 12-  فيروز كوه 13- قرچك 14- كرج  15- نظرآباد   16- ورامين.

8)- استان چهار محال وبختياري : 1- اردل 2-  بروجن3- چلگرد 4-  شهر كرد 5- شلمزار 6-  فارسان 7- لردگان .

 

9)-  استان خراسان رضوي : 1-  برداسكن 2-  باجگيران 3-  بشرويه 4-  بزغان 5- تايباد 6-  تربت جام 7-  تربت حيدريه  8 -  چناران     9-  خواف 10- خليل آباد 11- رادگان 12-  رشتخوار 13- درگز 14-  سبزوار 15-  سرخس 16-  صالح آباد   17-  طرقبه 18 –  فردوس                  19-  فريمان20-  فيض آباد21 -  قوچان 22- قدمگاه 23-  كاشمر 24-  كلات  25-  مشهد 26-  نيشابور 27-  نقاب.

10)-  استان خراسان جنوبي : 1- اسديه 2- بيرجند 3- سرايان 4-  سربيشه 5-  قائن 6-  نهبندان .

11)- استان خراسان شمالي :1- اسفراين 2- آشخانه 3- بجنورد 4- جاجرم 5-  شيروان 6-  صفي آباد 7- فاروج                              8-  مانه وسملقان

12)-  استان خوزستان : 1- آبادان 2- اميديه 3- انديمشك 4-  اهواز 5- ايذه 6-  باغ ملك 7-  بندرماهشهر 8-  بهبهان   9-  بستان       10-  خرمشهر 11- دزفول 12- رامهرمز 13- رامشير  14-  سوسنگرد   15- شادگان  16-  شوش 17 –  شوشتر   18- گتوند   19- لالي                           20-  مسجدسليمان 21- هنديجان 22-  هويزه. .

13)-  استان زنجان : 1- ابهر 2-  زرين آباد (ايجرود) 3- انگوران 4-  خداه بنده (قيدار) 5-  خرمدره 6-  زنجان 7-   سلطانيه                 8- طارم (آب بر) 9- گرماب    10-ماه نشان .

14)-  استان سمنان : 1- ايوانكي 2- آردان 3- بيارجمند 4- بسطام 5- تجن 6- دامغان 7- سمنان 8- سرخه 9- شاهرود 10- شهميرزاد 11- كلاته خيج 12- گرمسار 13- ميامي 14-  مهدي شهر .

15)- استان سيستان وبلوچستان : 1- ايرانشهر 2-  بمپور 3- خاش 4- چابهار 5-  راسك 6-  زابل 7- زابلي 8- زاهدان 9- زهك 10-  سراوان 11-  سوران 12- فنوج 13-  قصر قند 14- گنارك 15-  نگور 16-  نيك شهر .            ( 1)

16)- استان فارس : 1- آباده 2- ارسنجان 3- استهبان 4- اقليد 5- بوانات (سوربان) 6-  جهرم 7-  خرم بيد(صفاشهر)8- حاجي آباد               9- خنج 10- داراب 11- سپيدان(اردكان) 12-  شيراز13- فسا 14-  فراشبند 15- فيروآباد    16- قيروكازرين 17- كازرون     18- لار             19 – مرودشت 20-    مهر 21-   ممسني (نورآباد 22-   نيريز.

17)- استان قزوين : 1- آبيك 2- الوند 3- اوج 4- اسفرورين  5- بوئين زهرا       6-  تاكستان 7- سيردان 8- قزوين .

18)- استان قم : 1- جعفريه 2- دستجرد 3- قم 4- كهك  (نوفل لوشاتو).

19)- استان كردستان : 1-  بانه 2-  بيجار 3- ديوان دره 4- دهكلان   5- سقز   6- سنندج 7-   سروآباد 8    -  قروه                                 9- كمياران              10-   مريوان

20)- استان كرمان : 1- بافت 2- بردسير (مشيز)3- بم 4- جيروفت (سبزواران)5- راور 6- رفسنجان 7- زرند 8- سيرجان 9- شهداد       10- شهر بابك 11- عنبرآباد 12- فهرج 13- كوهپنان 14- كرمان 15- كهنوج 16- محمدآباد 17- ماهان 18- منوجان .

 

21)- استان كرمانشاه : 1- اسلام آباد غرب 2- تازه آباد   3- پاوه 4- جوانرود    5- روانسر 6- سرپل ذهاب   7- سنقر   8- سومار               9-  صحنه    10-  قصرشيرين 11- كرمانشاه 12- كنگاور 13- كرند غرب 14- گيلان غرب 15- نوسود 16- نفت شهر 17- هرسين.

 

22)- استان كهكيلويه وبوير احمد : 1- ياسوج (بويراحمد)2- دهدشت (گهگيلويه)  3- گچساران (دوگنبدان)

23)- استان گلستان : 1- آزادشهر 2- آق قلا 3-  بندر تركمن 4-  بندر گز 5- راميان 6-  علي آباد 7- كردكوي 8- كلاته 9- گرگان 10-  گنبدكاووس 11- گميشان 12-  مينودشت.

24)- استان گيلان : 1- آستارا 2- آستانه اشرفيه 3- املش 4- بندرانزلي 5-  تالش (هشپر) 6-  چابكسر 7 - رشت 8-  رضوان شهر              9-  رودسر 10-  رودبار 11-  سياهگل 12-  شفت 13- صومعه سرا 14-   فومن  15- كياشهر  16- كلاچاي 17- لاهيجان  18-  لنگرود                  19-  منجيل 20-  ماسال 21-  ماسوله  .

25)- استان لرستان : 1- ازنا 2- اليگودرز 3-  اشترينان 4-  بروجرد 5     - پاپي(سپيدشت)6  -  پلدختر - 7- چغلوندي   8-  چگني           9- خرم آباد   10-  دورود 11- درب گنبد12-  دلفان (نورآباد) 13-  رومشگان (چقابل) 14-  زاغه 15-  سراب دوره 16-  سلسله (الشتر)       17- فيروز آباد    18-  كوهدشت   19- كوناني    20 -  گراب      21 -  مومن آباد     22- معمولان      23-  ماسور      24-  ملاوي .

26)- استان مازندران : 1- آمل 2-  بابل 3-  با بلسر 4-   بهشهر 5-  تنكابن 6-  جويبار 7-  چالوس 8-  رامسر (سخت سر)

9-  ساري 10-  سوادكوه (پل سفيد) 11-   قائم شهر 12-  فريدون كنار 13-  گلوگاه 14-  محمود آباد 15-  نوشهر 16-  نور(علمده) 17-  نكاه .

27)- استان مركزي: 1- آشتيان 2- اراك 3-  تفرش 4- خمين(كمره)5- دليجان6- ساوه 7-  شازند(سربند)8- كميجان 9- محلات                10-  مأ مونيه 11-  نوبران.

28)- استان هرمزگان: 1-ابو موسي 2-  بندر عباس 3- بندر لنگه 4-  بندر جاسك  5-  بندر چارك6-  بندر خمير 7-  بستك                    8- حاجي آباد            9-  رودان (دهبارز) 10- قشم 11- كيش 12- گاو بندي 13- ميناب.

29)- استان همدان: 1- اسد آباد 2- بهار  3-  تويسركان 4-  رزن 5-  فامنين 6-قروه    7- كبودر آهنگ 8- لالجين 9-  ملاير 10-  نهاوند 11- همدان.

30 )–  استان يزد : ابر كوه 2-  اردكان 3-  بافق 4- تفت 5- صدوق (اشكذر) 6-  طبس 7- مهريز 8-  ميبد 9-  يزد 10-   هرات .

 

تهيه وتدوين  :   عباس -  سرگروه علوم اجتماعي  مقطع راهنمايي   -    1390   

                                                                                                                     (2 )

دانستنیهایی در مورد شهرستان ازنا

شهرستان ازنا

اَزنا یکی از شهرهای استان لرستان واقع در خاور این استان است. این شهر مرکز شهرستان ازنا است و بین شهرهای الیگودرز، دورود ، اراك و شازند قرار گرفته است. ازنا درگذشته بخشی از عراق عجم (استان مرکزی) بود و در دومین تقسیمات کشوری در سال ۱۳۱۷ در حوزه لرستانِ قرار گرفت. این شهر در گذشته مانند بسیاری از دیگر شهرها روستا بود که در سال ۱۳۱۷ به دهستان و در سال ۱۳۳۰ به شهر ارتقاء پیدا کرد و دارای شهرداری شد. در سال ۱۳۴۰ ازنا به عنوان مرکز بخش جاپلق ارتقاء پیدا نمود. درسال ۱۳۶۹ با تأسیس فرمانداری توسط علی محمد بشارتی وزیر کشور، این بخش به شهرستان تبدیل شد و شهر ازنا مرکز آن شد. ازنا از نظر صنعتی و اقتصادی و گردشگری اهمیت دارد.

تاریخ

از تاریخ ازنا اطلاع دقیق و کاملی در دست نیست. می‌گویند ازنا در قدیم روستا و یا شهر کوچکی بوده است که در زمین‌لرزه وحشتناک سال ۱۲۸۲ در سیلاخور که طبق آمار مرکز ژئوفیزیک دانشگاه تهران بزرگ‌ترین زلزله ثبت شده و به قدرت تقریبی ۸ ریشتر بوده به ویرانه‌ای تبدیل گردید. پاره‌ای از مردم این منطقه را در گذشته ارمنی نشین و ازنا را، کلمه‌ای ارمنی می‌‌دانند.در برخی از کتب تاریخی زمان صفویه از کلمه ازناور برای نامیدن بزرگان گرجستانی استفاده شده است .از آنجا که در دوره صفویه گروهی از اهالی گرجستان به این ناحیه کوچانده شده اند محتمل است که کلمه ازنا از کلمه ازناور منشق شده باشد . سابقاً‌ روستای گرجی در نزدیک رودخانه ازنا قرار داشت که در گذشته در اثر سیل ویران گردید و مردم سخت کوش آن در بالا تر از محل روستای سابق دوباره روستای گرجی را بنا نهادند. گرجی دارای قلعه‌ای در شمال و نزدیک سفید کوه می‌‌باشد که به قلعه گرجی (قلا گرجی) مشهور است. روستای گرجی دارای امکانات پیشرفته‌ای چون تلفن،‌ گاز، راه آهن و اینترنت می‌‌باشد . در اطراف ازنا تعدادی تپه تاریخی وجود دارد که تحقیق و کاوش در این تپه‌ها هنوز انجام نگرفته است .

جمعیت : بنا بر سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران، جمعیت شهر ازنا ۳۷٬۶۴۵ نفر بوده است.

مردم : زبان مردم شهرستان ازنا فارسی و لهجه ‌مردم آن فارسی و بختیاری است و اكثر آنها به زبان فارسی اراکی صحبت می کنند است. در جنوب شهرستان ازنا بخشی به نام پاچه لک وجود دارد که مردم آن به گویش بختیاری صحبت می‌کنند اما با لرهای بختیاری کمی فرق دارند . گرجی‌های ازنا مهاجرین گرجستان و احتمالاً‌ قومی یا بخشی بوده‌اند که توسط شاه اسماعیل و به میل خود به ایران کوچ کرده اند. اکنون و در اثر گذشت زمان، نژاد گرجی‌های ازنا با سایر اقوام این منطقه آمیخته شده است و دیگر به زبان گرجی صحبت نمی‌کنند. از نام ایلات و خانواده‌های گرجی می‌توان به دهقان‌ها که مشهورترین نام در گرجی می‌‌باشند اشاره نمود.در ضمن در روستای گرجی هیچگونه گرجستانی زندگی نمی کند چون که آنها قبل از انقلاب این دیار را ترک کرده اند و بعد از این دهقان ها و توکلی ها و عبدالوند ها وارد این روستا شدند و در این روستا سکنی گزیدند . در این روستا چشمه ی نظر کرده ای است که مورد اعتقاد اهالی این منطقه می باشد که اکنون در این منطقه دهکده ی تفریحی را بنا نهاده اند .

شهرسازی : شهر ازنا برپایه اصول شهرسازی بنا شده است. خیابان‌های منظم، ساختمان‌های دولتی و بناهایی که به سبک مدرن ساخته شده، ازنا را از شهرهای اطراف متمایز می کند. از محله‌های قدیمی ازنا می‌توان به چالسپار، ده ازنا،‌ صاحب‌الزمان، محله افشار، نیروگاه، یهودی‌محله (انتهای کوچه عربشاه)، شرکت (شرکت نفت)، اصغرآباد و راه‌آهن اشاره کرد که محله‌های ولیعصر و جهاد و کوی امام حسین مناطق جدیدی هستند. خیابان‌های ازنا به طرز منظم و بدون بن بست به یکدیگر وصل هستند و ساختمان‌ها بدون هرگونه بی نظمی در کنار یکدیگر با نماهای مختلف قرار گرفته اند.

مناطق دیدنی : 1-  درياچه گهر2-   اشترانكوه 3-    دشت آشور آباد 4-   غار روستای تنبورلی 5 -   چاه طیان  6-  کمندان  7-  دره تخت  8-  دربند  9-   شن اسکی 10 -    سد دره باغ 11-    امامزاده قاسم  12-  قلعه دز            13 -  تونل برفی  14-  دشت  جا پلق 15 -    دشت قره ملک16 -   چشمه قلقل17-      امامزاده طازران 18-    امامزاده سید صوفی   19 -  شاهزاده ابراهیم مومن آباد  20-   آبشار ازنا   21-   کوه‌نوردی 22-     مرزيان (پارک)

راه‌ها : ازنا در میسر جاده اصلی، و ارتباطی شهرهای مرکزی با غرب و جنوب کشور، با استان اصفهان ۲۴۰ کیلومتر، و با شهر دورود ۴۰ کیلومتر فاصله دارد. راه آهن سراسری ایران این شهر را به دو نیم تقسیم کرده است.

 درياچه گهر

دریاچه گَهَر در میان رشته کوه اشترانکوه در استان لرستان واقع است. چون اين درياچه در منطقه حفاظت شده اشترانكوه قرار دارد می‌توان اين درياچه را متعلق به هر سه شهرستان ‌‌دورود ، ازنا و اليگودرز دانست ولی نزديكترين شهرستان به اين درياچه(از لحاظ جغرافيایی) شهرستان ازنا است و ساده ترين و راحت ترين راه برای رفتن به اين درياچه از مسير شهرستان دورود است). این دریاچه که به «نگین اشترانکوه» معروف است یکی از زیباترین دریاچه‌های طبیعی ایران به شمار می‌رود و با ارتفاع ۲۳6۰ متر از سطح دريا در ميان منطقه حفاظت شده اشترانكوه واقع شده است. این دریاچه به سبب نداشتن راه ماشین رو تا حد زیادی از خرابی و آلودگی به دست انسان به دور مانده است.دسترسی به این دریاچه از طریق شهر دورود امکان‌پذیر و آسان‌تر است. از راه شهر ‌‌‌‌ازنا واليگودرز نیز می‌توان به این دریاچه سفر کرد. مسیری که از ‌‌‌‌ازنا و اليگودرز به گهر می‌رسد زیباتر ولی مشکل‌تر است. کوهنوردانی که به قله‌های اشترانکوه صعود می‌کنند معمولاً برای رسیدن به گهر از مسیر آبادی تیان حرکت می‌کنند. برای رفتن از مسیر تیان می‌توان از راه‌آهن تهران-خرمشهر استفاده کرد و در ایستگاه دربند بعد از ایستگاه ازنا از قطار پیاده شد . گهر حدود يك و نيم كيلومتر درازا و ۴۰۰ تا ۸۰۰ متر پهنا و ۴ تا ۲۸ متر ژرفا دارد. گهر به احتمال زياد در اثر وقوع زمين لرزه‌ای بزرگ به وجود آمده است. اين درياچه بر روى گسل اصلى امروزى زاگرس قرار دارد. بنابراين احتمالاً در اثر جنبش گسل دورود و رويداد يك زمين لغزش-  سنگ ريزش تشكيل شده است.درياچهٔ گهر زيستگاه مناسبى براى آبزيان و ديگر حيوانات وحشى است. ساحل آن به جز قسمت مدخل درياچه (ضلع غربی) و قسمت مقابل‌اش (ضلع شرقی) كه ساحلى ماسه‌اى دارد و برای شنا مناسب است در سایر نقاط داراى ساحلى صخره‌اى است كه براى شنا مناسب نيست. در قسمت پايين درياچه، جنگلى انبوه وجود دارد كه در شرف نابودى است. در قسمت بالاى آن نيز جنگلى انبوه وجود دارد كه اين جنگل هم در معرض خطر نابودی است. از قسمت بالا، جوى آبى به درياچه می‌ريزد كه ادامه آن به درياچه‌اى ديگر منتهى می‌شود. با حدود ۴۰ دقيقه پياده روى می‌شود به اين درياچه (گهر دوم يا گهر پايين) رسيد. عمق آن كم است و ماهيان كف درياچه را با كمى دقت می‌شود به خوبی ديد.تير و مرداد بهترين زمان سفر به اين درياچه است. با توجه به گستردگى منطقه و ديدنی‌هاى بی‌شمار آن برنامه سفر بايد دست كم سه روزه باشد. يکی از دره‌های بسيار زيبا اطراف درياچه گهر به دره نی‌گاه معروف است که پوشيده از شقايق‌های رنگی و لاله واژگون است. منطقه حفاظت شده اشترانكوه در محدوده‌ی شهرستا‌ن‌های دورود و ازنا و اليگودرز واقع شده است. فاصله گهر تا شهرستان دورود 30 كيلومتر تا شهرستان ازنا 5 كيلومتر و تا اليگودرز 25 كيلومتر است .

مسيرهای درياچه گهر
اشترانکوه همانطور که در وصف آن خوانديد يکی از رشته کوه‌های زاگروس می‌باشد که در استان لرستان واقع است. طول زمينی اشترانکوه 40 کيلومتر و بلندی آن 4200 متر و جهت آن بسيار کم در جهت شمال غربی به جنوب شرقی می‌باشد. تمام ضلع شمالی اشترانکوه و يک دوم آن که در واقع زيباترين مناطق آن را هم شامل می‌شود و به صورت قلل عظيم و پر برف، تونل‌های برفی و سراب‌های فراوان است در شهرستان ازنا قرار گرفته است. پشت اشترانکوه بين دو منطقه دورود و منطقه شول آباد اليگودرز قرار دارد که بيشتر به صورت کوه‌های تپه‌ای مانند بلند هستند. در واقع مسيرهای درياچه گهر به اين صورت می‌باشد.
1) منطقه شهرستان ازنا: از شهر ازنا که عبور می‌نماييم به منطقه حفاظت شده سفيد کوه می‌رسيم و از روستای زيبای دربند عبور نموده تا به روستای طيان و يا بيدستانه می‌رويم انتهای مسير روستای ياد شده در واقع اول مسير دستيابی به گهر می‌باشد. در اين منطقه شيب بسيار زياد می‌باشد و مخصوص کوهنوردان نه چندان حرفه‌ای می‌باشد. در اين مسير به دست نخورده‌ترين مناطق اشترانکوه وارد می‌شويد که مسير با علائمی مشخص شده است تا گردشگران و کوهنوردان گم نشوند. اين مسير با علائمی مشخص شده است تا گردشگران و کوهنوردان گم نشوند. اين مسير به بلندترين قله اشترانکوه به ارتفاع 4200 متر ختم می‌شود که به محض صعود به قله درياچه زير پای شما نمايان می‌شود. از بلندی‌های بسيار زياد اشترانکوه شهرستان ازنا، اراک، شازند، ملاير، بروجرد، دورود، مومن آباد (مامون سابق)، اليگودرز و حوالی اصفهان در صورتی که هوا صاف باشد کاملاً پيداست. در اين مسير از ساکنان روستاهای اطراف که به مسير آگاه هستند می‌توانند با شما همراه شوند. اگر اهل ورزش و کوهنوردی هستيد پس بسم الله.
2) مسير دورود: کوهنوردانی مه تنبل هستند و می‌خواهند راحت‌تر به گهر برسند مسير دورود را انتخاب می‌نمايند. گفتيم که پشت اشترانکوه که بين مناطق دورود و شول آباد تقسيم شده است کوه‌های تپه‌ای مانند و بلند را شامل می‌شود.
شتر کوه و يا اشترانکوه معروف گشته است اين رشته کوه بسيار زيبا در حدود سال 1340 جزء منطقه تحت حفاظت کشور از لحاظ گونه‌های جانوری و گياهی قرار گرفت و در سال 1348 جزء محيط زيست جهانی قرار گرفت و از گونه‌های جانوری آن می‌توان به خرس قهوه‌ای، روباه، کفتار، گراز، گرگ خاکستری، بز کوهی، قوچ کوهی و از پرندگان می‌توان به عقاب، کبک، جغد، اردک، شاهين و ... اشاره نمود که همگی تحت حفاظت محيط زيست می‌باشند در اشترانکوه پسته کوهی به فراوانی يافت می‌شود و پوشش گياهی متنوع آن اعم از گون، ريواس و استپ‌ها در شيب ملايم بعضی نقاط و گل‌های طبيعی و خورو محل مناسبی برای جانوران ساکن در اشترانکوه می‌باشد که در آن زاد و ولد کرده و از آنان تغذيه می‌کنند. اشترانکوه هميشه ميزبان و پذيرای کوهنوردان و گردشگران و زمين شناسانی از اقصی نقاط کشور و خارج از کشور بوده که برای تفريح و ورزش و تحقيقات علمی مراجعه نموده‌اند. يک گروه گردشگر از کشور آلمان که اخيراً به قلل مرتفع اشترانکوه صعود کرده‌اند در بعضی از نقاط اشترانکوه سنگواره‌هايی يافته‌اند که در ميان آنها فسيلهايی از جانوران مانند صدف، ماهی و ... وجود دارد که از لحاظ زمين شناسی حائظ اهميت بسيار است. روستاهای بسياری در کوهپايه اشترانکوه وجود دارند که از زيباترين روستاهای کشور می‌باشند که از آنها می‌توان به دره تخت، سيوله، کمندان و طيان اشاره نمود که ساکنانی مهربان و مهمان‌نواز دارند. روستای دره‌تخت که اخيراً به دهکده گردشگری تبديل شده است يکی از زيباترين روستاهای کشور می‌باشد. خانه‌های ساخته شده از سنگ، کشتزارهای گل صادراتی، کندوهای زنبور عسل و رودهای جاری شده از برف در کنار قله‌های پر برف چشم هر بيننده‌ای را خيره می‌کند و گردشگران را محسور جلوه‌های طبيعی می‌کند که هيچ وقت انسان احساس خستگی نمی‌کند. دره تخت که اخیراً به دهکده گردشگری تبدیل شده‌است.

منبع

• اقبال‌، عباس‌، تاریخ‌ مغول‌ از حمله چنگیز تا تشکیل‌ دولت‌ تیموری، تهران‌، ۱۳۶۴ش‌؛
• جعفری، عباس‌، کوهها و کوه‌نامه ایران‌، تهران‌، ۱۳۶۸ش‌؛
• خنجی‌، عبدالواحد، «فرهنگ‌ کوههای‌ ایران‌»، شکار و طبیعت‌، تهران‌، ۱۳۳۹ش‌، شم ۷؛
• مشکوتی‌، نصرت‌ الله‌، از سلاجقه‌ تا صفویه‌، تهران‌، ۱۳۴۳ش‌؛

اُشْتُران‌ْ کوه‌

رشته‌کوهی است در شرق استان لرستان،از بلندترین‌ رشته‌‌کوه‌های کوهستان‌ زاگرس‌. این رشته‌کوه از غرب به شهرستان دورود، از شمال به شهرستان ازنا و از شرق و جنوب به شهرستان الیگودرز محدود می‌شود. بلندترین قله این رشته‌کوه به نام سن‌بران ۴۰۵۰ متر بلندا دارد. این رشته‌کوه سرچشمه یکی از سرشاخه‌های رود دز به نام ماربره ‌است که در دوره کوهزایی جدید ایجاد شده‌است و به گفته زمین شناسان این کوه از جمله کوه‌های جوان می‌باشد که در ۳۰ میلیون سال پیش ایجاد شده‌است. قله‌های بلند و پر برف، دره‌های ژرف و طولانی، رودهای دائمی، پوشش گیاهی و جانوری بسیار متنوع، روستاهای کوهپایه‌ای از جمله ویژگی‌های اشترانکوه می‌باشد که به سبب بلندی در شعاع ۱۰۰ کیومتری به خوبی پیدا است.گفته می‌شود نام آن به سبب وجود قله‌های ۸ گانه که هر کدام بلندتر از ۴۰۰۰ متر می‌باشد و مانند کاروانی از شتر به ردیف قرار گرفته، به شترکوه و یا اشترانکوه معروف گشته‌است. قله‌های‌ مهم‌ آن‌ از شمال‌ باختری‌ به‌ جنوب‌ خاوری‌ این‌هاست‌: چال‌ میشان‌، گل‌گل‌، گل‌گهر، سن‌ بران‌، کوله‌ لایو، میرزایی‌، فیالسون‌، لگه‌، سراب‌ شاه‌ تخت‌، سوزنی مهرجمال‌، پیاره‌ دره‌ تخت‌، پیاره‌ کمندون‌، ازنادر و کوله‌جنو. در ارتفاعات‌ اشتران‌‌کوه‌ دره‌هایی‌ یخچالی‌ وجود دارد که‌ در اصطلاح‌ محلی‌ به‌ آنها چال‌ می‌گویند. از جمله این‌ چال‌ها می‌توان‌ از چال‌ میشان‌، چال‌ کبود، چال‌ بران‌، چال‌ فیالسون‌، چال‌ شاه‌تخت‌، چال‌ پیارو و چال‌ همایون‌ نام‌ برد.

رودهای کوچک‌ بسیاری‌ از این‌ قله‌ها سرچشمه‌ می‌گیرند که‌ مهره‌ زرین‌، ماربره‌، گهررود، دره‌ دایی‌ و دره‌ دزدان‌ از آن‌ جمله‌اند. دریاچه گهر در یکی‌ از دامنه‌های‌ جنوب‌ باختری‌ اشتران‌کوه‌ و در دره گَهَررود قرار دارد. دامنه‌های‌ اشتران‌‌کوه‌ از دیرباز محل‌ استقرار برخی‌ طوایف‌ بوده‌ است‌؛ چنانکه‌ در حدود سال‌ ۵۰۰ق‌، خاندان‌ فضلویه‌ که‌ از کردهای‌ شام‌ شمرده‌ می‌شدند، پس‌ از مهاجرت‌ از آن‌جا و عبور از میافارقین‌ و آذربایجان‌، دامنه‌های شمالی اشتران‌کوه‌ را به‌ عنوان‌ محل‌ استقرار خود برگزیدند. آنان‌ بعدها به‌ اتابکان‌ لرستان‌ شهرت‌ یافتند.^[  مراتع‌ دامنه‌های‌ اشتران‌ کوه‌ مورد استفاده عشایر این‌ ناحیه‌ است‌. اشتران‌ کوه‌ و به‌‌ویژه‌ دریاچه گهر دارای جاذبه‌های طبیعی‌ بسیاری‌ است‌. این رشته کوه در حدود سال ۱۳۴۰ از لحاظ گونه‌های جانوری و گیاهی جزء مناطق حفاظت شده قرار گرفت و در سال ۱۳۴۸ جزء محیط زیست جهانی قرار گرفت. از گونه‌های جانوری آن می‌توان به خرس قهوه‌ای، روباه، کفتار، گراز، گرگ خاکستری، بز کوهی، قوچ و از پرندگان می‌توان به عقاب، کبک، جغد، اردک و شاهین اشاره نمود که همگی تحت حفاظت محیط زیست می‌باشند.

در اشترانکوه پسته کوهی به فراوانی یافت می‌شود و پوشش گیاهی متنوع آن اعم از گون، ریواس و استپ‌ها در شیب ملایم بعضی نقاط و گل‌های طبیعی و خودرو محل مناسبی برای جانوران ساکن در اشترانکوه‌است که در آن زاد و ولد کرده و از آنان تغذیه می‌کنند.